KH¤NG Cã G× Quý H¥N §éC LËP, Tù DO !

2

hå chÝ minh toµn tËp

lêi giíi thiÖu tËp 15

3
Hå CHÝ MINH TOµN TËP
XUÊT B¶N LÇN THø BA
THEO quyÕt ®Þnh cñA
BAN BÝ TH¦ TRUNG ¦¥NG
§¶NG CéNG S¶N VIÖT NAM
Sè

299-q®/TW,

NGµY

TH¸NG 4 N¡M 2010.

6

hå chÝ minh toµn tËp

4

Héi ®ång xuÊt b¶n
Tr−¬ng TÊn Sang

Chñ tÞch Héi ®ång

T« huy Røa

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

Phan DiÔn

ñy viªn Héi ®ång

Lª V¨n Dòng

ñy viªn Héi ®ång

Lª H÷u NghÜa

ñy viªn Héi ®ång

§ç Hoµi Nam

ñy viªn Héi ®ång

NguyÔn Duy Hïng

ñy viªn Héi ®ång

Ban chØ ®¹o x©y dùng b¶n th¶o
Lª H÷u NghÜa

Tr−ëng ban

Ph¹m Hång Ch−¬ng

Phã Tr−ëng ban

NguyÔn Kh¸nh BËt

ñy viªn

NguyÔn Duy hïng

ñy viªn

nhãm x©y dùng b¶n th¶o tËp 15
trÇn v¨n h¶i
ph¹m hång ch−¬ng
lý viÖt quang
Lª thÞ h»ng
TrÇn minh tr−ëng
lª v¨n tÝch

Tr−ëng nhãm

lêi giíi thiÖu tËp 15

5

hå chÝ minh
toµn tËp
XuÊt b¶n lÇn thø ba

15
1966 - 1969

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - Sù THËT
Hµ Néi - 2011

lêi giíi thiÖu tËp 15

VII

LêI GiíI THIÖU TËP 15

TËp 15 bé s¸ch Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø ba, bao gåm
nh÷ng bµi nãi, bµi viÕt, th−, ®iÖn v¨n,... (gäi chung lµ t¸c phÈm) cña Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh tõ ngµy 1-1-1966 ®Õn khi Ng−êi tõ biÖt toµn §¶ng, toµn
qu©n, toµn d©n ta ®i vµo câi vÜnh h»ng.
Tõ gi÷a nh÷ng n¨m 60 cña thÕ kû XX, cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü,
cøu n−íc cña d©n téc ViÖt Nam b−íc vµo thêi kú míi víi nh÷ng khã kh¨n,
thö th¸ch quyÕt liÖt. BÞ thÊt b¹i trong chiÕn l−îc “ChiÕn tranh ®Æc biÖt”,
giíi cÇm quyÒn Mü ®iªn cuång thùc hiÖn chiÕn l−îc “ChiÕn tranh côc bé”,
®−a hµng chôc v¹n lÝnh viÔn chinh Mü vµ ch− hÇu ®æ bé vµo miÒn Nam
ViÖt Nam, cïng h¬n 50 v¹n lÝnh cña ngôy quyÒn Sµi Gßn, ®Èy cuéc chiÕn
tranh x©m l−îc ViÖt Nam lªn nÊc thang cao nhÊt. Víi sè qu©n khæng lå,
®−îc trang bÞ vò khÝ kü thuËt hiÖn ®¹i, chóng ®· thùc hiÖn hai cuéc ph¶n
kÝch mïa kh« 1965 - 1966 vµ 1966 - 1967, cµn quÐt vïng gi¶i phãng vµ
c¨n cø kh¸ng chiÕn, hßng tiªu diÖt lùc l−îng chñ lùc vµ c¬ quan l·nh ®¹o
kh¸ng chiÕn cña ta ë miÒn Nam. Téi ¸c cña chóng ®èi víi ®ång bµo ta
cµng thªm chång chÊt.
§Ó ng¨n chÆn sù chi viÖn cña hËu ph−¬ng cho chiÕn tr−êng miÒn
Nam, ®Õ quèc Mü ®· ®Èy m¹nh cuéc chiÕn tranh ph¸ ho¹i miÒn B¾c n−íc
ta. Chèng Mü, cøu n−íc trë thµnh nhiÖm vô thiªng liªng nhÊt cña mäi
ng−êi ViÖt Nam yªu n−íc.
D©n téc ta ph¶i ®−¬ng ®Çu víi kÎ thï cã søc m¹nh vËt chÊt, kü thuËt
vµ m−u ®å x¶o quyÖt. B¹n bÌ quèc tÕ kh«ng khái b¨n kho¨n lo l¾ng, ®ång
thêi cã nh÷ng ®¸nh gi¸ kh¸c nhau vÒ søc m¹nh cña Mü vµ lo ng¹i cuéc
chiÕn tranh ViÖt Nam cã thÓ dÉn ®Õn chiÕn tranh thÕ giíi. Thªm vµo ®ã,

VIII

hå chÝ minh toµn tËp

nh÷ng bÊt ®ång trong phong trµo céng s¶n vµ c«ng nh©n quèc tÕ, trong
hÖ thèng x· héi chñ nghÜa ngµy cµng s©u s¾c. §ã lµ nh÷ng khã kh¨n
kh¸ch quan mµ ®Õ quèc Mü ®· lîi dông ®Ó ®Èy m¹nh cuéc chiÕn tranh
x©m l−îc ViÖt Nam.
§¸nh gi¸ ®óng thùc chÊt viÖc ®Õ quèc Mü ®Èy m¹nh chiÕn tranh trªn
c¶ hai miÒn Nam - B¾c ViÖt Nam, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ph©n tÝch: “Ta
thÊy chç m¹nh cña nã, vò khÝ cña nã míi, tiÒn cña nã nhiÒu, nh−ng ta còng
biÕt nh÷ng khuyÕt ®iÓm cña nã mµ lµ khuyÕt ®iÓm lín, c¬ b¶n. B©y giê tÊt c¶
thiªn h¹ ®Òu chèng nã, nh©n d©n Mü, thanh niªn, trÝ thøc Mü còng chèng
nã, mµ chèng m¹nh... B©y giê Mü cã 20 v¹n qu©n ë miÒn Nam, nã cã thÓ
®−a thªm vµo h¬n n÷a ®Õn 30, 40, 50 v¹n qu©n. Ta vÉn th¾ng, nhÊt ®Þnh ta
th¾ng” (tr.13-14). D©n téc ta nhÊt ®Þnh sÏ chiÕn th¾ng v× nh©n d©n ta rÊt
anh hïng, cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu n−íc cña ta lµ cuéc kh¸ng chiÕn
cña toµn d©n, thùc sù lµ cuéc chiÕn tranh nh©n d©n, lµ cuéc chiÕn ®Êu chÝnh
nghÜa; v× §¶ng ta cã ®−êng lèi ®óng ®¾n; v× chóng ta ®−îc c¸c n−íc x· héi
chñ nghÜa anh em vµ c¶ loµi ng−êi tiÕn bé ®ång t×nh ñng hé.
Nh»m ®¸nh b¹i c¸c m−u ®å chiÕn l−îc cña Mü vµ tranh thñ sù ñng hé
cña nh©n d©n thÕ giíi, ph¸t huy thÕ chÝnh nghÜa cña ta, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh vµ §¶ng ta chñ tr−¬ng ph¶i kiÒm chÕ vµ ®¸nh th¾ng Mü trong ph¹m
vi cuéc chiÕn tranh côc bé ë miÒn Nam ViÖt Nam. Ng−êi nãi: “Chóng ta
ph¶i ra søc cè g¾ng giµnh cho ®−îc th¾ng lîi quyÕt ®Þnh ë miÒn Nam... Mü
thua ë miÒn Nam tøc lµ nã thua, ta th¾ng ë miÒn Nam tøc lµ ta th¾ng”
(tr.17); ta quyÕt th¾ng ë miÒn Nam “ch¼ng nh÷ng lµ v× nhiÖm vô cña ta,
mµ cßn lµ nghÜa vô cña ta ®èi víi c¸ch m¹ng thÕ giíi” (tr.15).
§−¬ng ®Çu víi kÎ thï cã søc m¹nh vÒ kinh tÕ vµ qu©n sù, Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh kh¼ng ®Þnh cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü, cøu n−íc cña nh©n
d©n ta ph¶i tr−êng kú, ®ång thêi ph¶i tranh thñ thêi c¬ giµnh th¾ng lîi cã
ý nghÜa quyÕt ®Þnh ®Ó kÕt thóc chiÕn tranh. Ng−êi nãi: “Ph¶i giµnh th¾ng
lîi quyÕt ®Þnh trong mét thêi gian, ta kh«ng nãi mÊy n¨m, mÊy th¸ng,
mÊy ngµy, nh−ng trong mét thêi gian cµng ng¾n cµng tèt” (tr.17). “§¸nh
cho Mü cót, ®¸nh cho ngôy nhµo” lµ ph−¬ng h−íng kÕt thóc chiÕn tranh
trong quan ®iÓm chñ ®¹o cña Ng−êi.
Khi ®Õ quèc Mü ®iªn cuång nÐm bom, b¾n ph¸ Thñ ®« Hµ Néi vµ
thµnh phè H¶i Phßng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ra lêi kªu gäi ®ång bµo vµ
chiÕn sÜ c¶ n−íc: “Chóng cã thÓ dïng hµng ngh×n m¸y bay, t¨ng c−êng

lêi giíi thiÖu tËp 15

IX

®¸nh ph¸ miÒn B¾c. Nh−ng chóng quyÕt kh«ng thÓ lay chuyÓn ®−îc chÝ khÝ
s¾t ®¸, quyÕt t©m chèng Mü, cøu n−íc cña nh©n d©n ViÖt Nam anh hïng...
ChiÕn tranh cã thÓ kÐo dµi 5 n¨m, 10 n¨m, 20 n¨m hoÆc l©u h¬n n÷a. Hµ
Néi, H¶i Phßng vµ mét sè thµnh phè, xÝ nghiÖp cã thÓ bÞ tµn ph¸, song
nh©n d©n ViÖt Nam quyÕt kh«ng sî! Kh«ng cã g× quý h¬n ®éc lËp, tù
do. §Õn ngµy th¾ng lîi, nh©n d©n ta sÏ x©y dùng l¹i ®Êt n−íc ta ®µng
hoµng h¬n, to ®Ñp h¬n” (tr.131).
Võa t¨ng c−êng chiÕn tranh trªn c¶ hai miÒn Nam - B¾c ViÖt Nam,
giíi cÇm quyÒn Mü võa rªu rao vÒ “thiÖn chÝ hßa b×nh” hßng lõa bÞp d−
luËn nh©n d©n Mü vµ thÕ giíi. V¹ch trÇn thñ ®o¹n cña chóng, Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh viÕt: “Nh©n d©n ViÖt Nam rÊt tha thiÕt víi hßa b×nh, nh−ng hßa
b×nh thËt sù kh«ng thÓ t¸ch khái ®éc lËp thËt sù. V× ®Õ quèc Mü x©m l−îc
ViÖt Nam, cho nªn nh©n d©n ViÖt Nam ph¶i chèng l¹i ®Ó b¶o vÖ ®éc lËp vµ
g×n gi÷ hßa b×nh. Nhµ cÇm quyÒn Mü nãi hßa b×nh nh−ng thËt sù lµ hä
®ang t¨ng c−êng chiÕn tranh” (tr.3). Trong th− göi c¸c vÞ ®øng ®Çu c¸c
n−íc x· héi chñ nghÜa, c¸c n−íc cã liªn quan ®Õn HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬ n¨m
1954 vÒ ViÖt Nam vµ mét sè n−íc kh¸c, Ng−êi v¹ch râ: “... chiÕn dÞch “®i
t×m hßa b×nh” cña Mü chØ nh»m che giÊu ©m m−u t¨ng c−êng chiÕn tranh
x©m l−îc cña hä... NÕu ChÝnh phñ Mü thËt muèn gi¶i quyÕt hßa b×nh, th×
hä ph¶i c«ng nhËn lËp tr−êng 4 ®iÓm cña ChÝnh phñ n−íc ViÖt Nam D©n
chñ Céng hßa vµ chøng tá ®iÒu ®ã b»ng viÖc lµm thËt sù; ph¶i chÊm døt
vÜnh viÔn vµ v« ®iÒu kiÖn viÖc nÐm bom vµ mäi hµnh ®éng chiÕn tranh kh¸c
chèng l¹i n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hßa” (tr.33-34).
Trong th− tr¶ lêi Tæng thèng Mü L.Gi«nx¬n, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh
nãi râ: “ChÝnh phñ Mü ®· g©y ra chiÕn tranh x©m l−îc ViÖt Nam th× con
®−êng ®−a ®Õn hßa b×nh ë ViÖt Nam lµ Mü ph¶i chÊm døt x©m l−îc...
ph¶i rót hÕt qu©n Mü vµ qu©n ch− hÇu ra khái miÒn Nam ViÖt Nam; ph¶i
thõa nhËn MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng miÒn Nam ViÖt Nam; ph¶i ®Ó
nh©n d©n ViÖt Nam tù gi¶i quyÕt c«ng viÖc néi bé cña m×nh” (tr.301-302).
V¹ch trÇn tr−íc nh©n d©n Mü vµ loµi ng−êi tiÕn bé vÒ nh÷ng téi ¸c mµ
®Õ quèc Mü ®· g©y ra cho nh©n d©n ViÖt Nam, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· dÉn
nh÷ng sè liÖu vµ nh÷ng b»ng chøng kh«ng thÓ chèi c·i vÒ viÖc chóng nÐm
bom b¾n ph¸ tr−êng häc, bÖnh viÖn, ®ª ®iÒu, nhµ thê vµ chïa chiÒn, ®Æc biÖt
lµ viÖc r¶i chÊt ®éc hãa häc giÕt h¹i d©n th−êng, hñy ho¹i m«i tr−êng. Ng−êi
kh¼ng ®Þnh: “Hµnh ®éng cña ®Õ quèc Mü lµ mét sù hæ thÑn ®èi víi khoa häc

X

hå chÝ minh toµn tËp

Mü vµ khoa häc cña nh©n lo¹i” (tr.250). “D−íi ¸nh s¸ng cña luËt ph¸p quèc
tÕ, râ rµng lµ viÖc sö dông ph−¬ng tiÖn chiÕn tranh hãa häc ë miÒn Nam ViÖt
Nam cña bän x©m l−îc Mü lµ mét téi ¸c chiÕn tranh, ®ång thêi lµ mét téi ¸c
chèng nh©n lo¹i.
ViÖc sö dông vò khÝ hãa häc nh− mét ph−¬ng tiÖn d· man, nh»m chµ
®¹p lªn nh÷ng quyÒn d©n téc thiªng liªng cña nh©n d©n ViÖt Nam, lµm
cho téi ¸c cña ®Õ quèc Mü x©m l−îc cµng thªm nghiªm träng vµ cµng
kh«ng thÓ tha thø ®−îc” (tr.252).
Ph©n biÖt râ nh©n d©n tiÕn bé Mü lµ b¹n, c¸c thÕ lùc hiÕu chiÕn Mü
lµ kÎ thï cña nh©n d©n ViÖt Nam, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh nhiÒu lÇn
kh¼ng ®Þnh: Nh©n d©n ViÖt Nam rÊt quý träng t×nh h÷u nghÞ víi nh©n
d©n Mü ®ang ®Êu tranh cho hoµ b×nh vµ d©n chñ. Ng−êi c¶m ¬n vµ ®¸nh
gi¸ cao nh÷ng tÊm g−¬ng dòng c¶m ®Êu tranh cña nh÷ng ng−êi b¹n Mü
nh− M«rix¬n, HÐcd¬, Lapot¬ vµ c¸c chiÕn sÜ hßa b×nh ®· nhiÖt t×nh ñng
hé cuéc chiÕn ®Êu chÝnh nghÜa cña nh©n d©n ViÖt Nam.
Cïng Trung −¬ng §¶ng l·nh ®¹o c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x·
héi trªn miÒn B¾c trong ®iÒu kiÖn c¶ n−íc cã chiÕn tranh, võa ph¶i hoµn
thµnh nghÜa vô hËu ph−¬ng lín ®èi víi tiÒn tuyÕn lín, võa ph¶i b¶o ®¶m
®êi sèng cña nh©n d©n lµ néi dung quan träng trong nhiÒu t¸c phÈm cña
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong tËp 15. §ã lµ nh÷ng ý kiÕn chØ ®¹o cña
Ng−êi ®èi víi “Cuéc vËn ®éng ba x©y, ba chèng” cña giai cÊp c«ng nh©n,
“Cuéc vËn ®éng c¶i tiÕn qu¶n lý hîp t¸c x·, c¶i tiÕn kü thuËt” cña giai cÊp
n«ng d©n tËp thÓ. Ng−êi chØ ®¹o s¸t sao vµ kÞp thêi biÓu d−¬ng thµnh tÝch
trong c¸c phong trµo thi ®ua “Ba s½n sµng” cña thanh niªn, “Ba ®¶m
®ang” cña phô n÷, “Ba quyÕt t©m” cña c¸c lùc l−îng vò trang, “Hai tèt”
cña ngµnh gi¸o dôc. Ng−êi rÊt phÊn khëi vµ biÓu d−¬ng c¸c cô B¹ch ®Çu
qu©n, c¸c d©n qu©n g¸i ®· dïng sóng bé binh b¾n r¬i m¸y bay Mü, c¸c n÷
ph¸o thñ Qu¶ng B×nh ®· b¾n ch¸y tµu chiÕn Mü...
ChiÕn tranh lan réng ra c¶ n−íc ®ßi hái bé tham m−u cña c¸ch
m¹ng ph¶i cã nh÷ng quyÕt s¸ch kÞp thêi, ®óng ®¾n nh»m chuyÓn
h−íng toµn bé ®êi sèng x· héi phï hîp thêi chiÕn. Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh nhÊn m¹nh, v× ta võa s¶n xuÊt võa chiÕn ®Êu, ®ång thêi ph¶i
b¶o ®¶m viÖc chi viÖn cho tiÒn tuyÕn, dï cã chiÕn tranh, n«ng nghiÖp
vµ c«ng nghiÖp vÉn ph¶i tiÕp tôc s¶n xuÊt. Ng−êi yªu cÇu: “KÕ ho¹ch
ph¶i ¨n khíp víi t×nh h×nh chiÕn tranh b©y giê, l¹i ph¶i chuÈn bÞ cho

lêi giíi thiÖu tËp 15

XI

hßa b×nh lËp l¹i” (tr.19); ph¶i b¶o ®¶m gi÷ v÷ng m¹ch m¸u giao th«ng;
hÕt søc quan t©m ®Õn ®êi sèng cña c¸c tÇng líp nh©n d©n, ph¶i lµm tèt
c«ng t¸c phßng kh«ng, s¬ t¸n.
Ph¶i cã ®ñ l−¬ng thùc ®Ó qu©n vµ d©n ¨n no, ®¸nh th¾ng lµ mét
trong nh÷ng quan ®iÓm quan träng cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh. V× vËy,
cñng cè hîp t¸c x·, gi÷ v÷ng vµ æn ®Þnh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ vÊn
®Ò Ng−êi quan t©m hµng ®Çu. Ng−êi nãi: “Dï khã kh¨n ®Õn mÊy, vÊn
®Ò l−¬ng thùc còng ph¶i gi¶i quyÕt cho ®−îc. NÕu kh«ng lµm ®−îc lóa,
ph¶i chuyÓn nhanh, thiÕu c¬m cã khoai, thiÕu khoai cã s¾n” (tr.19).
NhiÒu bøc ®iÖn göi c¸n bé vµ bµ con n«ng d©n c¸c ®Þa ph−¬ng thÓ hiÖn
râ sù quan t©m, niÒm phÊn khëi cña Ng−êi vÒ thµnh tÝch th©m canh,
t¨ng vô, ®¹t n¨ng suÊt h¬n 5 tÊn thãc trªn mét hÐcta. Ng−êi nh¾c nhë:
“§ã míi lµ thµnh tÝch b−íc ®Çu. X· viªn vµ c¸n bé kh«ng nªn chñ
quan, tháa m·n, mµ cÇn ph¶i cè g¾ng h¬n n÷a, n©ng cao tinh thÇn
lµm chñ tËp thÓ, ®oµn kÕt chÆt chÏ, thùc hµnh d©n chñ, tµi chÝnh c«ng
khai, nªu g−¬ng tiÕt kiÖm, v−ît mäi khã kh¨n, ®Ó ®¹t nhiÒu thµnh tÝch
to h¬n n÷a vÒ c¸c mÆt nh− ch¨n nu«i, hoa mµu” (tr.49). Kh¼ng ®Þnh
vai trß, vÞ trÝ cña c¸c hîp t¸c x· s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ mèi quan hÖ
mËt thiÕt gi÷a s¶n xuÊt vµ chiÕn ®Êu, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh nhÊn
m¹nh: “C¸c hîp t¸c x· n«ng nghiÖp lµ ®éi qu©n hËu cÇn cña qu©n ®éi
chiÕn ®Êu ngoµi mÆt trËn. C¸c x· viªn hîp t¸c x· lµ chiÕn sÜ s¶n xuÊt,
cÇn ph¶i cè g¾ng nh− chiÕn sÜ ngoµi mÆt trËn. C¸c x· viªn hîp t¸c x·
ph¶i s¶n xuÊt tèt ®Ó bé ®éi vµ nh©n d©n ta ¨n no ®¸nh th¾ng” (tr.258).
Quan t©m ®Õn viÖc x©y dùng hîp t¸c x· n«ng nghiÖp, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh ®· nhiÒu lÇn ®Õn th¨m vµ ®éng viªn bµ con n«ng d©n h¨ng h¸i
thi ®ua t¨ng gia s¶n xuÊt, nh¾c nhë c¸n bé ®Þa ph−¬ng lµm tèt h¬n
c«ng t¸c qu¶n lý, tæ chøc s¶n xuÊt. §Çu n¨m 1968, khi ®ang ch÷a bÖnh
ë Trung Quèc, Ng−êi göi th− nh¾c nhë c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o Ban Tæ
chøc Trung −¬ng vµ Ban N«ng nghiÖp Trung −¬ng: “Cho ®Õn nay mµ
nhiÒu hîp t¸c x· kh«ng cã ®iÒu lÖ lµ thiÕu sãt rÊt lín” (tr.429) vµ ®Ò
nghÞ Trung −¬ng §¶ng giao cho Ban N«ng nghiÖp Trung −¬ng vµ Bé
N«ng nghiÖp phô tr¸ch viÖc dù th¶o ®iÒu lÖ nµy.
Th¸ng 5-1969, b¶n §iÒu lÖ tãm t¾t cña Hîp t¸c x· s¶n xuÊt n«ng
nghiÖp ®−îc ban hµnh, Ng−êi viÕt Lêi giíi thiÖu: “§iÒu lÖ nµy cña hîp t¸c
x· s¶n xuÊt n«ng nghiÖp rÊt quan träng.

XII

hå chÝ minh toµn tËp

Nã nh»m b¶o ®¶m thËt sù quyÒn lµm chñ tËp thÓ cña c¸c x· viªn.
Ph¶i thùc hiÖn tèt §iÒu lÖ ®Ó hîp t¸c x· cµng thªm v÷ng m¹nh, n«ng
th«n ngµy cµng ®oµn kÕt, s¶n xuÊt cµng ph¸t triÓn vµ n«ng d©n ta cµng
thªm no Êm vµ tiÕn bé” (tr.566).
VÒ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vµ §¶ng ta chñ
tr−¬ng tiÕp tôc ®Èy m¹nh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, nhÊt lµ c«ng nghiÖp nhÑ
vµ c«ng nghiÖp ®Þa ph−¬ng, v× ®ã lµ nh÷ng c¬ së s¶n xuÊt trùc tiÕp cung
cÊp nh÷ng hµng tiªu dïng thiÕt yÕu phôc vô ®êi sèng nh©n d©n.
Trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp nÆng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh rÊt
quan t©m ®Õn ngµnh ®iÖn vµ than. Nh÷ng lêi c¨n dÆn cña Ng−êi trong
buæi tiÕp ®¹i biÓu c¸n bé ngµnh than (5-11-1968) còng lµ ý kiÕn chØ
®¹o s¶n xuÊt c«ng nghiÖp nãi chung. §Æt vÊn ®Ò t¹i sao s¶n xuÊt c«ng
nghiÖp cßn kÐm, Ng−êi cho r»ng: “mét phÇn lµ do t×nh h×nh chiÕn
tranh. Nh−ng nguyªn nh©n chÝnh lµ do qu¶n lý kÐm vµ tæ chøc kÐm”
(tr.516). §Ó ®Èy m¹nh s¶n xuÊt, Ng−êi yªu cÇu: “Kû luËt lao ®éng ph¶i
nghiªm” (tr.518); “C«ng nh©n ph¶i tham gia qu¶n lý. C¸n bé c¸c cÊp
cÇn tham gia lao ®éng” (tr.518); ph¶i “kiªn quyÕt chèng n¹n quan liªu,
chèng tham «, l·ng phÝ. Ph¶i ch¨m lo ®êi sèng vËt chÊt vµ v¨n hãa cña
c«ng nh©n” (tr.518).
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh nhiÒu lÇn qu¸n triÖt: ChiÕn ®Êu giái, s¶n
xuÊt tèt, ®ång thêi ph¶i chó träng c¸c lÜnh vùc y tÕ, gi¸o dôc, ch¨m lo
®êi sèng cña c¸n bé, chiÕn sÜ vµ nh©n d©n lao ®éng. Ng−êi khen ngîi
c¸n bé, qu©n, d©n y ®· “chÕ ®−îc nhiÒu thuèc hay, t×m ®−îc nhiÒu c¸ch
ch÷a giái”, “®· ®µo t¹o, båi d−ìng ®−îc nhiÒu c¸n bé, nh©n viªn tèt” vµ
c¨n dÆn c¸n bé, nh©n viªn y tÕ ph¶i “lu«n lu«n ghi nhí r»ng ng−êi
thÇy thuèc giái ®ång thêi ph¶i lµ ng−êi mÑ hiÒn” (tr.361). Göi th− cho
gi¸o viªn, häc sinh vµ c¸n bé ngµnh gi¸o dôc, Ng−êi chØ râ: NhiÖm vô
cña ngµnh gi¸o dôc lµ ®µo t¹o nh÷ng ng−êi kÕ tôc sù nghiÖp c¸ch
m¹ng cña §¶ng, do ®ã c¸c ngµnh, c¸c cÊp bé §¶ng vµ chÝnh quyÒn
ph¶i thùc sù quan t©m h¬n n÷a; ph¶i ch¨m sãc nhµ tr−êng vÒ mäi
mÆt. Ng−êi yªu cÇu: “Dï khã kh¨n ®Õn ®©u còng ph¶i tiÕp tôc thi ®ua
d¹y tèt vµ häc tèt” (tr.507).
Th¾ng lîi cña sù nghiÖp c¸ch m¹ng g¾n liÒn víi hiÖu qu¶ c«ng t¸c
x©y dùng §¶ng vµ c«ng t¸c c¸n bé. NhiÒu t¸c phÈm trong tËp 15 ®· thÓ
hiÖn râ sù quan t©m th−êng xuyªn cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh tíi vÊn ®Ò

lêi giíi thiÖu tËp 15

XIII

quan träng nµy. Ng−êi nãi: “§¶ng ph¶i m¹nh. §¶ng m¹nh lµ do chi bé
tèt. Chi bé tèt lµ do c¸c ®¶ng viªn ®Òu tèt” (tr.113). V× vËy, ph¶i b¾t ®Çu
tõ x©y dùng c¸c chi bé tèt; ph¶i th−êng xuyªn lµm tèt c«ng t¸c gi¸o dôc,
rÌn luyÖn ®¶ng viªn; lµ ®¶ng viªn ph¶i cã ý thøc “g−¬ng mÉu trong mäi
c«ng viÖc, liªn hÖ chÆt chÏ víi quÇn chóng, néi bé thËt sù ®oµn kÕt; chÊp
hµnh tèt ®−êng lèi, chÝnh s¸ch cña §¶ng, l·nh ®¹o tèt s¶n xuÊt vµ chiÕn
®Êu; mét lßng mét d¹ phôc vô nh©n d©n, thiÕt thùc ch¨m lo ®Õn ®êi
sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n” (tr.98).
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®Æt c©u hái: “V× sao chóng ta vµo §¶ng? Ph¶i
ch¨ng ®Ó th¨ng quan, ph¸t tµi?” (tr.112). C©u tr¶ lêi cña Ng−êi lµ
“kh«ng ph¶i”. Ng−êi nãi râ: “Tr−íc ®©y khi §¶ng cßn ho¹t ®éng bÝ mËt,
c¸c ®ång chÝ chóng ta vµo §¶ng, chØ mét lßng mét d¹ lµm c¸ch m¹ng.
Bän ®Õ quèc, phong kiÕn b¾t bí, cÇm tï, xö tö rÊt nhiÒu c¸n bé, ®¶ng
viªn cña §¶ng, nh−ng c¸c ®ång chÝ chóng ta vÉn h¨ng h¸i ho¹t ®éng”
(tr.112). Ng−êi ®ßi hái c¸n bé, ®¶ng viªn ph¶i noi g−¬ng c¸c thÕ hÖ tiÒn
bèi; ph¶i x¸c ®Þnh râ: “Ng−êi céng s¶n chóng ta kh«ng ®−îc phót nµo
quªn lý t−ëng cao c¶ cña m×nh lµ: Suèt ®êi lµm c¸ch m¹ng phÊn ®Êu
cho Tæ quèc hoµn toµn ®éc lËp, lµm cho chñ nghÜa x· héi vµ chñ nghÜa
céng s¶n th¾ng lîi hoµn toµn trªn Tæ quèc ta vµ trªn thÕ giíi. Mét ngµy
nµo mµ miÒn Nam ta ch−a ®−îc gi¶i phãng, Tæ quèc ta ch−a ®−îc thèng
nhÊt, nh©n d©n ta ch−a ®−îc sung s−íng, yªn vui th× tÊt c¶ chóng ta
vÉn ph¶i ®em hÕt tinh thÇn vµ nghÞ lùc mµ phÊn ®Êu, hy sinh cho sù
nghiÖp c¸ch m¹ng hoµn toµn th¾ng lîi” (tr.114-115). Theo Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh, ng−êi c¸n bé, ®¶ng viªn muèn toµn t©m, toµn lùc v× lý t−ëng
th× ph¶i “chÞu khã häc tËp lý luËn M¸c - Lªnin, häc tËp ®−êng lèi, chÝnh
s¸ch cña §¶ng; ®ång thêi ph¶i häc tËp v¨n ho¸, kü thuËt vµ nghiÖp vô”
(tr.113).
ChiÕn tranh cµng ¸c liÖt th× t×nh c¶m vµ sù quan t©m cña Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh ®èi víi ®ång bµo vµ chiÕn sÜ miÒn Nam cµng s©u nÆng.
TËp 15 bao gåm nhiÒu ®iÖn, th− cña Ng−êi chóc mõng Ngµy thµnh lËp
MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng, ChÝnh phñ c¸ch m¹ng l©m thêi Céng hßa
miÒn Nam ViÖt Nam, chóc mõng chiÕn th¾ng cña ®ång bµo vµ chiÕn sÜ.
ChØ bèn ngµy sau khi qu©n d©n miÒn Nam tæng tÊn c«ng vµ næi dËy
TÕt MËu Th©n (1968), Ng−êi göi th− khen qu©n vµ d©n ta ë miÒn Nam
®¸nh rÊt giái, th¾ng rÊt to.

XIV

hå chÝ minh toµn tËp

Ngµy 10-8-1968, viÕt Th− göi ®ång chÝ Lª DuÈn, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh ®Ò nghÞ bè trÝ ®Ó Ng−êi “®i th¨m khi anh em tráng ®ang chuÈn bÞ
më mµn thø ba. §i th¨m ®óng lóc ®ã míi cã t¸c dông khuyÕn khÝch thªm
anh em” (tr.437).
Khi ®Õ quèc Mü ph¶i t¹m ngõng cuéc chiÕn tranh ph¸ ho¹i miÒn B¾c,
Ng−êi tuyªn bè: “NhiÖm vô thiªng liªng cña toµn d©n ta lóc nµy lµ ph¶i
n©ng cao tinh thÇn quyÕt chiÕn quyÕt th¾ng, quyÕt t©m gi¶i phãng miÒn
Nam, b¶o vÖ miÒn B¾c, tiÕn tíi hoµ b×nh thèng nhÊt Tæ quèc.
HÔ cßn mét tªn x©m l−îc trªn ®Êt n−íc ta, th× ta cßn ph¶i tiÕp tôc
chiÕn ®Êu, quÐt s¹ch nã ®i” (tr.512).
Di chóc cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lµ t¸c phÈm cuèi cña bé s¸ch Hå
ChÝ Minh Toµn tËp. §©y lµ mét v¨n kiÖn lÞch sö hÕt søc quan träng, ®−îc
Ng−êi chÊp bót tõ n¨m 1965, khi ®ång bµo, c¸n bé vµ chiÕn sÜ c¶ n−íc s«i
næi thi ®ua lËp thµnh tÝch chµo mõng kû niÖm lÇn thø 75 sinh nhËt cña
Ng−êi. Di chóc ®−îc Ng−êi bæ sung qua c¸c n¨m 1968, 1969, ®−îc §¶ng
vµ Nhµ n−íc ta chÝnh thøc c«ng bè trong lÔ truy ®iÖu cña Ng−êi.
Tin t−ëng vµo sù tÊt th¾ng cña d©n téc ta trong cuéc kh¸ng chiÕn
chèng Mü, cøu n−íc, Di chóc kh¼ng ®Þnh: “Cuéc chèng Mü, cøu n−íc cña
nh©n d©n ta dï ph¶i kinh qua gian khæ hy sinh nhiÒu h¬n n÷a, song nhÊt
®Þnh th¾ng lîi hoµn toµn.
§ã lµ mét ®iÒu ch¾c ch¾n” (tr.618).
C¶ cuéc ®êi phÊn ®Êu hy sinh v× n−íc, v× d©n, Di chóc ®· chØ dÉn
nh÷ng c«ng viÖc cùc kú hÖ träng cã tÝnh ®Þnh h−íng cho sù ph¸t triÓn cña
®Êt n−íc, “viÖc cÇn ph¶i lµm tr−íc tiªn lµ chØnh ®èn l¹i §¶ng, lµm cho
mçi ®¶ng viªn, mçi ®oµn viªn, mçi chi bé ®Òu ra søc lµm trßn nhiÖm vô
§¶ng giao phã cho m×nh, toµn t©m toµn ý phôc vô nh©n d©n. Lµm ®−îc
nh− vËy, th× dï c«ng viÖc to lín mÊy, khã kh¨n mÊy chóng ta còng nhÊt
®Þnh th¾ng lîi” (tr.616). Ng−êi c¨n dÆn: “§¶ng ta lµ mét ®¶ng cÇm quyÒn.
Mçi ®¶ng viªn vµ c¸n bé ph¶i thËt sù thÊm nhuÇn ®¹o ®øc c¸ch m¹ng,
thËt sù cÇn kiÖm liªm chÝnh, chÝ c«ng v« t−. Ph¶i gi÷ g×n §¶ng ta thËt
trong s¹ch, ph¶i xøng ®¸ng lµ ng−êi l·nh ®¹o, lµ ng−êi ®Çy tí thËt trung
thµnh cña nh©n d©n” (tr.611-612).
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh chØ ra nh÷ng c«ng viÖc ®èi víi con ng−êi sau
chiÕn tranh ph¶i b»ng c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ - x· héi cô thÓ, thiÕt thùc.

lêi giíi thiÖu tËp 15

XV

Ng−êi “®Ò nghÞ miÔn thuÕ n«ng nghiÖp 1 n¨m cho c¸c hîp t¸c x· n«ng
nghiÖp ®Ó cho ®ång bµo hØ h¶, m¸t d¹, m¸t lßng, thªm niÒm phÊn khëi, ®Èy
m¹nh s¶n xuÊt” (tr.617). §èi víi c¸n bé, chiÕn sÜ c¸c lùc l−îng vò trang,
thanh niªn xung phong ®· hy sinh mét phÇn x−¬ng m¸u cho kh¸ng chiÕn,
Ng−êi nh¾c nhë: “§¶ng, ChÝnh phñ vµ ®ång bµo ph¶i t×m mäi c¸ch lµm cho
hä cã n¬i ¨n chèn ë yªn æn, ®ång thêi ph¶i më nh÷ng líp d¹y nghÒ thÝch
hîp víi mçi ng−êi ®Ó hä cã thÓ dÇn dÇn “tù lùc c¸nh sinh”” (tr.616). §èi víi
cha mÑ, vî con liÖt sÜ “ph¶i gióp ®ì hä cã c«ng ¨n viÖc lµm thÝch hîp, quyÕt
kh«ng ®Ó hä bÞ ®ãi rÐt” (tr.616). §èi víi nh÷ng n¹n nh©n cña chÕ ®é cò,
“ph¶i dïng võa gi¸o dôc, võa ph¶i dïng ph¸p luËt ®Ó c¶i t¹o hä, gióp hä
trë nªn nh÷ng ng−êi lao ®éng l−¬ng thiÖn” (tr.617).
Quan t©m s©u s¾c vÊn ®Ò “båi d−ìng thÕ hÖ c¸ch m¹ng cho ®êi sau”,
Ng−êi ®Ò nghÞ: “§¶ng cÇn ph¶i ch¨m lo gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho
hä, ®µo t¹o hä thµnh nh÷ng ng−êi thõa kÕ x©y dùng x· héi chñ nghÜa võa
“hång” võa “chuyªn”” (tr.612); cÇn chän mét sè thanh niªn −u tó, nh÷ng
chiÕn sÜ trÎ tuæi ®· tham gia c¸c lùc l−îng vò trang vµ thanh niªn xung
phong “cho c¸c ch¸u Êy ®i häc thªm c¸c ngµnh, c¸c nghÒ, ®Ó ®µo t¹o
thµnh nh÷ng c¸n bé vµ c«ng nh©n cã kü thuËt giái, t− t−ëng tèt, lËp
tr−êng c¸ch m¹ng v÷ng ch¾c. §ã lµ ®éi qu©n chñ lùc trong c«ng cuéc x©y
dùng th¾ng lîi chñ nghÜa x· héi ë n−íc ta” (tr.616-617).
VÒ viÖc x©y dùng ®Êt n−íc sau chiÕn tranh, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh
c¨n dÆn: §ã lµ “mét cuéc chiÕn ®Êu chèng l¹i nh÷ng g× ®· cò kü, h− háng,
®Ó t¹o ra nh÷ng c¸i míi mÎ, tèt t−¬i. §Ó giµnh lÊy th¾ng lîi trong cuéc
chiÕn ®Êu khæng lå nµy cÇn ph¶i ®éng viªn toµn d©n, tæ chøc vµ gi¸o dôc
toµn d©n, dùa vµo lùc l−îng vÜ ®¹i cña toµn d©n” (tr.617).
VÒ viÖc riªng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh viÕt: “Suèt ®êi t«i hÕt lßng hÕt
søc phôc vô Tæ quèc, phôc vô c¸ch m¹ng, phôc vô nh©n d©n. Nay dï ph¶i
tõ biÖt thÕ giíi nµy, t«i kh«ng cã ®iÒu g× ph¶i hèi hËn, chØ tiÕc lµ tiÕc r»ng
kh«ng ®−îc phôc vô l©u h¬n n÷a, nhiÒu h¬n n÷a” (tr.623).
Ngoµi nh÷ng néi dung lín trªn ®©y, tËp 15 cßn bao gåm mét sè bµi
tr¶ lêi pháng vÊn b¸o chÝ, nhiÒu ®iÖn, th− cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh göi
c¸n bé, nh©n d©n c¸c ®Þa ph−¬ng, c¸c chÝnh kh¸ch, b¹n bÌ quèc tÕ, thÓ
hiÖn quan ®iÓm, t×nh c¶m vµ ho¹t ®éng phong phó cña Ng−êi. TËp nµy
còng ®¨ng toµn v¨n §iÕu v¨n cña Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng do

hå chÝ minh toµn tËp

XVI

BÝ th− thø nhÊt Lª DuÈn ®äc t¹i LÔ truy ®iÖu träng thÓ Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh ngµy 9-9-1969. §iÕu v¨n kh¼ng ®Þnh cèng hiÕn vÜ ®¹i cña Ng−êi ®èi
víi §¶ng ta, d©n téc ta vµ kh¼ng ®Þnh lêi thÒ cña toµn §¶ng, toµn qu©n,
toµn d©n ta quyÕt t©m ®−a ngän cê cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh tíi th¾ng
lîi cuèi cïng lóc vÜnh biÖt Ng−êi.
Trong lÇn xuÊt b¶n nµy, tËp 15 Hå ChÝ Minh Toµn tËp, bao gåm toµn
bé nh÷ng t¸c phÈm cña Ng−êi ®· ®−îc c«ng bè trong tËp 12 cña bé s¸ch
Hå ChÝ Minh Toµn tËp xuÊt b¶n lÇn thø hai vµ bæ sung 41 t¸c phÈm míi
s−u tÇm ®−îc.
MÆc dï cã nhiÒu cè g¾ng, song lÇn xuÊt b¶n nµy kh«ng tr¸nh khái
thiÕu sãt. RÊt mong nhËn ®−îc sù gãp ý cña b¹n ®äc ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau
®−îc tèt h¬n.
HéI §åNG XUÊT B¶N
Hå CHÝ MINH TOµN TËP LÇN THø BA

1

TH¬ CHóC Mõng N¡M MíI

Mõng miÒn Nam rùc rì chiÕn c«ng,
NhiÒu DÇu TiÕng, BÇu Bµng, Pl©yme, §µ N½ng...
Mõng miÒn B¾c chiÕn ®Êu anh hïng,
GiÆc Mü leo thang ngµy cµng thua nÆng.
§ång bµo c¶ n−íc ®oµn kÕt mét lßng,
TiÒn tuyÕn hËu ph−¬ng, toµn d©n cè g¾ng.
Thi ®ua s¶n xuÊt, chiÕn ®Êu xung phong,
Chèng Mü, cøu n−íc, ta nhÊt ®Þnh th¾ng.
Xu©n 1966
Hå CHÝ MINH
B¸o Nh©n d©n, sè 4289,
ngµy 1-1-1966.

2

LêI CHóC MõNG §åNG BµO MIÒN NAM
Nh©n DÞP §ÇU N¡M 1966

KÝnh göi LuËt s− NguyÔn H÷u Thä,
Chñ tÞch §oµn Chñ tÞch ñy ban Trung −¬ng
MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng miÒn Nam ViÖt Nam1,
Nh©n dÞp n¨m míi, t«i xin göi ®Õn Chñ tÞch vµ c¸c vÞ trong ñy
ban Trung −¬ng MÆt trËn, ®Õn toµn thÓ ®ång bµo vµ chiÕn sÜ miÒn
Nam yªu quý lêi chóc mõng th©n thiÕt nhÊt.
N¨m võa qua, d−íi sù l·nh ®¹o s¸ng suèt cña MÆt trËn D©n
téc gi¶i phãng, ®ång bµo miÒn Nam ta ®· ®oµn kÕt chÆt chÏ,
v−ît mäi khã kh¨n gian khæ, kh¸ng chiÕn anh dòng chèng giÆc
Mü c−íp n−íc vµ bÌ lò b¸n n−íc vµ ®· giµnh ®−îc nh÷ng th¾ng
lîi rÊt vÎ vang.
Sang n¨m míi, t«i xin chóc qu©n vµ d©n miÒn Nam anh hïng
thu ®−îc nhiÒu th¾ng lîi míi to lín h¬n n÷a!
Chµo th©n ¸i vµ quyÕt th¾ng
Xu©n 1966
Hå CHÝ MINH
B¸o Nh©n d©n, sè 4289,
ngµy 1-1-1966.

3

LêI CHóC §ÇU N¡M Göi NH¢N D¢N Mü
Nh©n dÞp n¨m míi, t«i th©n ¸i chóc nh©n d©n Mü hoµ b×nh,
phån vinh, h¹nh phóc.
Nh©n d©n ViÖt Nam rÊt tha thiÕt víi hoµ b×nh, nh−ng hoµ
b×nh thËt sù kh«ng thÓ t¸ch khái ®éc lËp thËt sù. V× ®Õ quèc Mü
x©m l−îc ViÖt Nam, cho nªn nh©n d©n ViÖt Nam ph¶i chèng l¹i ®Ó
b¶o vÖ ®éc lËp vµ g×n gi÷ hoµ b×nh. Nhµ cÇm quyÒn Mü nãi hoµ
b×nh nh−ng thËt sù lµ hä ®ang t¨ng c−êng chiÕn tranh. ChØ cÇn ®Õ
quèc Mü chÊm døt x©m l−îc, chÊm døt mäi hµnh ®éng chiÕn tranh
chèng l¹i n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoµ, rót qu©n ®éi Mü ra
khái miÒn Nam ViÖt Nam, ®Ó nh©n d©n ViÖt Nam gi¶i quyÕt lÊy
c«ng viÖc cña m×nh nh− HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬ 19542 ®· quy ®Þnh, th×
tøc kh¾c cã hoµ b×nh ë ViÖt Nam.
Nh©n d©n ViÖt Nam rÊt quý träng t×nh h÷u nghÞ víi nh©n d©n
Mü vÜ ®¹i ®ang tiÕp tôc nh÷ng truyÒn thèng cña Hoa ThÞnh §èn vµ
Linc«n ®Êu tranh cho ®éc lËp d©n téc vµ d©n chñ.
T«i nhiÖt liÖt hoan nghªnh vµ c¶m ¬n nh©n d©n Mü ®· ®Êu
tranh ®ßi ChÝnh phñ Mü ph¶i chÊm døt chiÕn tranh x©m l−îc ViÖt
Nam. C¸c b¹n lµm nh− vËy còng lµ ®Ó cho tÝnh m¹ng cña nhiÒu
thanh niªn Mü khái ph¶i bÞ hy sinh v« Ých trong cuéc chiÕn tranh
phi nghÜa chèng l¹i n−íc ViÖt Nam ë c¸ch xa n−íc Mü hµng v¹n
dÆm. Chóc nh©n d©n Mü ®¹t nhiÒu th¾ng lîi míi trong sù nghiÖ