KH¤NG Cã G× QUý H¥N §éC LËP, Tù DO !

Hå CHÝ MINH TOµN TËP
XUÊT B¶N LÇN THø BA
THEO quyÕt ®Þnh cñA
BAN BÝ TH¦ TRUNG ¦¥NG
§¶NG CéNG S¶N VIÖT NAM
Sè

299-q®/TW,

NGµY

TH¸NG 4 N¡M 2010.

6

Héi ®ång xuÊt b¶n
Tr−¬ng TÊn Sang

Chñ tÞch Héi ®ång

T« Huy Røa

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

Phan DiÔn

ñy viªn Héi ®ång

Lª V¨n Dòng

ñy viªn Héi ®ång

Lª H÷u NghÜa

ñy viªn Héi ®ång

§ç Hoµi Nam

ñy viªn Héi ®ång

NguyÔn Duy Hïng

ñy viªn Héi ®ång

Ban chØ ®¹o x©y dùng b¶n th¶o
Lª H÷u NghÜa

Tr−ëng ban

Ph¹m Hång Ch−¬ng

Phã Tr−ëng ban

NguyÔn Kh¸nh BËt

ñy viªn

NguyÔn Duy Hïng

ñy viªn

nhãm x©y dùng b¶n th¶o tËp 14
NGUYÔN thÞ kim dung
NGUYÔN kh¸nh bËt
trÇn thÞ huyÒn
ng« thiÕu hiÖu
®µo thÞ diÕn
nguyÔn thÞ giang
lª thÞ h»ng

Tr−ëng nhãm

hå chÝ minh
toµn tËp
XuÊt b¶n lÇn thø ba

14
1963 - 1965

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - Sù THËT
Hµ Néi - 2011

VII

Lêi Giíi thiÖu tËp 14
TËp 14 cña bé s¸ch Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø ba, gåm
nh÷ng t¸c phÈm, bµi viÕt, bµi nãi, th−, ®iÖn,... (gäi chung lµ t¸c phÈm)
cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh tõ n¨m 1963 ®Õn n¨m 1965. C¸c t¸c phÈm
trong tËp nµy ph¶n ¸nh t− t−ëng vµ ho¹t ®éng cña Ng−êi trong qu¸ tr×nh
l·nh ®¹o toµn §¶ng, toµn d©n tiÕn hµnh ®ång thêi hai chiÕn l−îc c¸ch
m¹ng cña ®Êt n−íc, ®ã lµ: "miÒn B¾c x©y dùng chñ nghÜa x· héi; miÒn
Nam ®Êu tranh gi¶i phãng khái sù x©m l−îc cña ®Õ quèc Mü" (tr.451).
VÒ sù nghiÖp x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh chØ râ: Trong ®iÒu kiÖn mét n−íc n«ng nghiÖp nghÌo nµn, l¹c hËu,
bÞ chiÕn tranh tµn ph¸ nÆng nÒ, ®Êt n−íc t¹m thêi chia lµm hai miÒn,
miÒn B¾c n−íc ta qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi, kh«ng kinh qua con ®−êng
ph¸t triÓn t− b¶n chñ nghÜa, do vËy, ph¶i ph¸t huy nh÷ng thuËn lîi vµ
ph¶i kh¾c phôc vµ söa ch÷a nh÷ng yÕu kÐm nh−: "ý thøc lµm chñ n−íc
nhµ vµ tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cßn kÐm. ChÕ ®é vµ ph−¬ng ph¸p qu¶n lý
kinh tÕ tµi chÝnh cña chóng ta cßn nhiÒu thiÕu sãt vµ láng lÎo. Kû luËt lao
®éng ch−a ®−îc thËt nghiªm tóc, sö dông lao ®éng ch−a ®−îc hîp lý. Kh¶
n¨ng thiÕt bÞ m¸y mãc tuy cã kh¸ nhiÒu nh−ng ch−a ®−îc sö dông ®Çy
®ñ" (tr.139).
Trong ®iÒu kiÖn ®ã, Ng−êi ®ßi hái toµn d©n ta "cµng ph¶i nªu cao
tinh thÇn tù lùc c¸nh sinh" (tr.27-28), "ph¶i n©ng cao tinh thÇn lµm chñ,
ra søc cÇn kiÖm x©y dùng n−íc nhµ, kÕt hîp thËt chÆt chÏ phong trµo thi
®ua yªu n−íc víi 3 cuéc vËn ®éng Êy. C¸n bé, ®¶ng viªn, ®oµn viªn thanh
niªn ph¶i xung phong g−¬ng mÉu. Nh− vËy th× chóng ta nhÊt ®Þnh kh¾c
phôc ®−îc mäi khã kh¨n vµ giµnh ®−îc th¾ng lîi nhiÒu h¬n n÷a, to h¬n
n÷a" (tr.118).

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

VIII

Trong ho¹ch ®Þnh ®−êng lèi, chñ tr−¬ng còng nh− khi chØ ®¹o thùc tiÔn,
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lu«n nhÊn m¹nh vai trß vµ chØ râ mèi quan hÖ gi÷a
n«ng nghiÖp vµ c«ng nghiÖp. Ng−êi cho r»ng: Muèn n©ng cao ®êi sèng nh©n
d©n th× nhÊt ®Þnh ph¶i ph¸t triÓn n«ng nghiÖp. §Ó x©y dùng th¾ng lîi chñ
nghÜa x· héi, chóng ta ph¶i quyÕt t©m ph¸t triÓn tèt c«ng nghiÖp nÆng vµ
ph¸t triÓn n«ng nghiÖp ph¶i g¾n bã chÆt chÏ víi c«ng nghiÖp nÆng, c«ng
nghiÖp nhÑ. Ng−êi nhiÒu lÇn nh¾c nhë: T¨ng gia s¶n xuÊt tèt, ph¶i g¾n bã
chÆt chÏ víi thùc hµnh tiÕt kiÖm tèt.
§èi víi gi¸o dôc, ®µo t¹o, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh chØ râ: "Cã g× vÎ vang
h¬n lµ nghÒ ®µo t¹o nh÷ng thÕ hÖ sau nµy tÝch cùc gãp phÇn x©y dùng chñ
nghÜa x· héi vµ chñ nghÜa céng s¶n?" (tr.402) vµ cho r»ng: "D¹y còng nh−
häc ph¶i biÕt chó träng c¶ tµi lÉn ®øc. §øc lµ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng. §ã lµ
c¸i gèc, rÊt lµ quan träng. NÕu kh«ng cã ®¹o ®øc c¸ch m¹ng th× cã tµi
còng v« dông" (tr.400). Theo Ng−êi, khoa häc, kü thuËt còng cã vai trß rÊt
quan träng trong viÖc n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, c¶i thiÖn ®êi sèng vËt
chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n, phôc vô quèc phßng. Do vËy, chóng ta
cÇn "®Èy m¹nh c«ng t¸c nghiªn cøu vµ phæ biÕn khoa häc vµ kü thuËt mét
c¸ch cã träng ®iÓm, cã tõng b−íc v÷ng ch¾c" (tr.96).
Sím cã nhËn thøc ®óng ®¾n vÒ sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng, g¾n ph¸t
triÓn kinh tÕ víi b¶o vÖ m«i tr−êng sinh th¸i, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®·
khëi x−íng phong trµo TÕt trång c©y vµ nªu lªn mét quan niÖm míi vÒ
mïa xu©n:
"Mïa xu©n lµ TÕt trång c©y
Lµm cho ®Êt n−íc cµng ngµy cµng Xu©n" (tr.445).
LuËn gi¶i s©u s¾c ý nghÜa cña TÕt trång c©y, Ng−êi viÕt: "Trong lóc bän
Mü - DiÖm d· man bá thuèc ®éc ph¸ ho¹i c©y cèi nói rõng ë miÒn Nam,
th× ë miÒn B¾c nh©n d©n ta thi ®ua trång c©y g©y rõng. ChØ mét viÖc ®ã
còng ®ñ lµm cho ng−êi ta so s¸nh gi÷a hai chÕ ®é ta vµ ®Þch, vµ nhËn râ
sù tèt ®Ñp cña chÕ ®é ta. Ta trång c©y cho ta vµ cho c¶ ®ång bµo miÒn
Nam n÷a" (tr.20-21).

LêI GIíI THIÖU TËP 14

IX

Tõ th¸ng 8-1964, bÞ thÊt b¹i nÆng nÒ trªn chiÕn tr−êng miÒn Nam,
®Õ quèc Mü dïng kh«ng qu©n vµ h¶i qu©n ®¸nh ph¸ miÒn B¾c víi quy m«
ngµy cµng më réng, tÝnh chÊt ngµy cµng d· man, tµn b¹o. Trong ®iÒu
kiÖn ®ã, toµn miÒn B¾c dÊy lªn phong trµo thi ®ua: c«ng nh©n tay bóa,
tay sóng; n«ng d©n tay cµy, tay sóng; ra søc thi ®ua mçi ng−êi lµm viÖc
b»ng hai. Tr¶ lêi pháng vÊn cña b¸o chÝ n−íc ngoµi, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh lu«n kh¼ng ®Þnh tinh thÇn kiªn quyÕt cña d©n téc ViÖt Nam lµ dï
chiÕn tranh ph¸ ho¹i cña ®Õ quèc Mü cã thÓ g©y ra nhiÒu khã kh¨n
nh−ng kh«ng ®e däa næi nh©n d©n ViÖt Nam vµ kh¼ng ®Þnh: "Nh©n d©n
miÒn B¾c võa s¶n xuÊt, võa chiÕn ®Êu, kiªn quyÕt b¶o vÖ ®Êt n−íc m×nh,
hÕt lßng ñng hé cuéc ®Êu tranh yªu n−íc cña ®ång bµo chóng t«i ë miÒn
Nam, ®ång thêi tiÕp tôc ®Èy m¹nh sù nghiÖp x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë
miÒn B¾c" (tr.707). QuyÕt t©m x©y dùng chñ nghÜa x· héi trong ®iÒu kiÖn
chiÕn tranh ®· lan ra c¶ n−íc lµ mét s¸ng t¹o, mét cèng hiÕn cña Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh vµo kho tµng lý luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin.
C¸c t¸c phÈm trong tËp 14 ph¶n ¸nh kh¸t väng vµ quyÕt t©m cña
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vµ d©n téc ta trong sù nghiÖp ®Êu tranh gi¶i
phãng miÒn Nam. Ng−êi chØ râ: "Mü lµ mét n−íc ®Õ quèc lín nhÊt, giµu
nhÊt, m¹nh nhÊt trong phe ®Õ quèc chñ nghÜa. N−íc ta chØ cã h¬n 30 triÖu
d©n, l¹i nghÌo, nh−ng chóng ta d¸m ®¸nh ®Õ quèc Mü vµ nhÊt ®Þnh ®¸nh
th¾ng" (tr.692).
V¹ch trÇn ©m m−u cña "tÊt c¶ c¸c chÝnh phñ Mü vµ tÊt c¶ bän tay sai
cña chóng muèn dïng søc m¹nh tµn b¹o cña chóng hßng ®Ì bÑp søc
kh¸ng chiÕn cña nh©n d©n mét d©n téc anh hïng. Chóng muèn biÕn 14
triÖu ®ång bµo miÒn Nam chóng t«i thµnh nh÷ng ng−êi n« lÖ, biÕn miÒn
Nam ®Êt n−íc chóng t«i thµnh thuéc ®Þa kiÓu míi, mét c¨n cø qu©n sù,
®Ó uy hiÕp nÒn ®éc lËp cña c¸c n−íc ë §«ng D−¬ng vµ §«ng Nam ¸, ®Ó
tiÕn c«ng miÒn B¾c" (tr.329), Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cho r»ng, cuéc ®ông
®Çu cña nh©n d©n miÒn Nam víi ®Õ quèc Mü vµ tay sai lµ mét cuéc ®ông
®Çu lÞch sö cã ý nghÜa quèc tÕ, thêi ®¹i s©u s¾c vµ th¾ng lîi ch¾c ch¾n
thuéc vÒ nh©n d©n ta.
Trong cuéc chiÕn tranh x©m l−îc miÒn Nam ViÖt Nam, ®Õ quèc Mü
®· sö dông tÊt c¶ c¸c lo¹i vò khÝ, trõ bom nguyªn tö. Tõ th¸ng 12-1961,
®Õ quèc Mü b¾t ®Çu dïng m¸y bay r¶i chÊt ®éc hãa häc xuèng lµng m¹c

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

X

miÒn Nam. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· v¹ch trÇn hµnh ®éng d· man ®ã vµ
kh¼ng ®Þnh hµnh ®éng ®iªn cuång, d· man cña Mü - DiÖm sÏ nhanh
chãng ®−a chóng ®Õn thÊt b¹i.
BÞ thÊt b¹i nÆng nÒ trong “ChiÕn tranh ®Æc biÖt”, tõ ®Çu n¨m 1965,
®Õ quèc Mü å ¹t ®−a hµng chôc v¹n qu©n Mü vµ ch− hÇu vµo miÒn Nam
vµ tiÕn hµnh chiÕn tranh ph¸ ho¹i miÒn B¾c n−íc ta. Tr−íc hµnh ®éng
më réng chiÕn tranh cña ®Õ quèc Mü, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh nhËn ®Þnh:
"BÞ thua to vµ sa lÇy ë miÒn Nam, chóng muèn më réng chiÕn tranh ®Õn
miÒn B¾c hßng gì thÕ bÝ. Nh− thÕ kh¸c nµo con chã sãi hai ch©n sau ®·
bÞ kÑt vµo c¹m bÉy, muèn thß c¶ hai ch©n tr−íc vµo c¹m bÉy n÷a ®Ó gi¶i
tho¸t cho hai ch©n sau! ThËt lµ ngu xuÈn!" (tr.501). Ng−êi nhÊn m¹nh,
nh©n d©n ta anh hïng bÊt khuÊt "thµ hy sinh hÕt th¶y, nh−ng quyÕt
kh«ng chÞu lµm n« lÖ" (tr.330). V× vËy, dï cã t¨ng thªm bao nhiªu qu©n,
®Õ quèc Mü còng nhÊt ®Þnh thua, nh©n d©n ViÖt Nam nhÊt ®Þnh sÏ
th¾ng. Ng−êi kh¼ng ®Þnh: "Lóc nµy chèng Mü, cøu n−íc lµ nhiÖm vô
thiªng liªng nhÊt cña mäi ng−êi ViÖt Nam yªu n−íc” (tr.533), "dï ph¶i
chiÕn ®Êu 5 n¨m, 10 n¨m, 20 n¨m hoÆc l©u h¬n n÷a, chóng ta còng kiªn
quyÕt chiÕn ®Êu ®Õn th¾ng lîi hoµn toµn" (tr.577). Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh tuyªn bè: "Chèng l¹i vµ lµm thÊt b¹i nh÷ng hµnh ®éng x©m l−îc
cña ®Õ quèc Mü ®Ó b¶o vÖ ®éc lËp d©n téc, b¶o vÖ quyÒn sèng, ®ã lµ
quyÒn thiªng liªng cña mçi ng−êi d©n ViÖt Nam ë miÒn B¾c còng nh−
miÒn Nam" (tr.527). Ng−êi kh¼ng ®Þnh: "§Ó lËp l¹i hßa b×nh, chØ cã mét
con ®−êng ®óng ®¾n, lµ Mü ph¶i lµm ®óng HiÖp nghÞ Gi¬nev¬ n¨m 1954
vÒ ViÖt Nam, vµ cuèn gãi rót lui cã trËt tù" (tr.538). NÕu Mü chÊp nhËn
con ®−êng ®ã th× "nh©n d©n ViÖt Nam sÏ s½n sµng hoan tèng hä mét
c¸ch lÞch sù" (tr.502).
Sau 10 n¨m (1954 - 1964) x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c,
®Êu tranh chèng ®Õ quèc Mü vµ tay sai ë miÒn Nam, nh»m ®¸p øng yªu
cÇu míi cña sù nghiÖp c¸ch m¹ng, c¨n cø vµo §iÒu 67 cña HiÕn ph¸p,
th¸ng 3-1964, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· triÖu tËp vµ chñ tr× Héi nghÞ
chÝnh trÞ ®Æc biÖt. Ng−êi chØ râ: "Héi nghÞ chÝnh trÞ ®Æc biÖt nµy lµ c¬
héi tèt ®Ó chóng ta xem l¹i nh÷ng sù kiÖn ®· qua vµ bµn b¹c vÒ nh÷ng
vÊn ®Ò s¾p tíi" (tr.271).

LêI GIíI THIÖU TËP 14

XI

B¸o c¸o t¹i Héi nghÞ chÝnh trÞ ®Æc biÖt, Ng−êi nhËn ®Þnh: "miÒn B¾c
n−íc ta ®· tiÕn nh÷ng b−íc dµi ch−a tõng thÊy trong lÞch sö d©n téc. §Êt
n−íc, x· héi vµ con ng−êi ®Òu ®æi míi"; "x· héi miÒn B¾c ngµy nay lµ x·
héi cña nh÷ng ng−êi lao ®éng lµm chñ tËp thÓ, nªu cao tinh thÇn tù lùc
c¸nh sinh, cÇn kiÖm x©y dùng chñ nghÜa x· héi, x©y dùng ®êi sèng míi
cho m×nh vµ cho con ch¸u mu«n ®êi mai sau" (tr.275); sù nghiÖp chèng
Mü, cøu n−íc cña nh©n d©n ta ë miÒn Nam "lµ 10 n¨m ®Êu tranh oanh
liÖt, 10 n¨m th¾ng lîi vÎ vang" (tr.278).
§Ó thùc hiÖn th¾ng lîi nhiÖm vô c¸ch m¹ng ë hai miÒn, Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh nh¾c nhë ph¶i hÕt søc coi träng c«ng t¸c x©y dùng §¶ng vµ l−u
ý: "C¸c cÊp ñy cÇn ph¶i chó träng h¬n n÷a ®Õn c«ng t¸c x©y dùng §¶ng"
(tr.697) vµ ph¶i ®Æc biÖt coi träng x©y dùng chi bé. Ng−êi cho r»ng: "Chi
bé lµ gèc rÔ cña §¶ng ë trong quÇn chóng. Chi bé tèt th× mäi chÝnh s¸ch
cña §¶ng ®Òu ®−îc thi hµnh tèt, mäi c«ng viÖc ®Òu tiÕn bé kh«ng ngõng.
Tr¸i l¹i, nÕu chi bé kÐm th× c«ng viÖc kh«ng tr«i ch¶y" (tr.193). Tõ ®ã,
Ng−êi ®ßi hái mçi chi bé ®¶ng ph¶i lµ h¹t nh©n l·nh ®¹o quÇn chóng ë c¬
së, ®oµn kÕt, liªn hÖ chÆt chÏ, ph¸t huy trÝ tuÖ vµ lùc l−îng vÜ ®¹i cña
quÇn chóng. Ng−êi chØ râ: "§¶ng m¹nh lµ do mçi mét chi bé m¹nh. Chi
bé m¹nh lµ do mçi mét ®¶ng viªn ra søc lµm trän 10 nhiÖm vô ®· ghi
trong §iÒu lÖ cña §¶ng" (tr.242). Nh÷ng chØ dÉn trªn cña Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh vÉn cã ý nghÜa thiÕt thùc víi c«ng t¸c x©y dùng §¶ng trong sù
nghiÖp ®æi míi hiÖn nay.
Mét vÊn ®Ò lín ®−îc Chñ tÞch Hå ChÝ Minh hÕt søc l−u t©m trong
thêi gian nµy lµ viÖc n©ng cao ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, chèng chñ nghÜa c¸
nh©n. Ng−êi phª ph¸n mét bé phËn ®¶ng viªn "coi §¶ng nh− mét c¸i cÇu
thang ®Ó th¨ng quan ph¸t tµi" (tr.469) vµ chØ râ r»ng: "Muèn ®¸nh th¾ng
kÎ thï lµ chñ nghÜa ®Õ quèc, muèn x©y dùng th¾ng lîi chñ nghÜa x· héi,
th× tr−íc hÕt ph¶i chiÕn th¾ng kÎ thï bªn trong cña mçi chóng ta lµ chñ
nghÜa c¸ nh©n" (tr.468).
X©y dùng khèi ®¹i ®oµn kÕt toµn d©n téc, ®oµn kÕt quèc tÕ còng lµ
mét néi dung c¬ b¶n trong t− t−ëng cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®−îc thÓ
hiÖn trong tËp 14. Ng−êi kh¼ng ®Þnh: "§oµn kÕt lµ søc m¹nh cña chóng
ta. §oµn kÕt lµ th¾ng lîi cña chóng ta" (tr.18). Khi ®Êt n−íc b−íc vµo thùc

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

XII

hiÖn kÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn thø nhÊt, Ng−êi kªu gäi toµn §¶ng, toµn d©n
cïng ®oµn kÕt tiÕn lªn, "®· ®oµn kÕt ph¶i cµng thªm ®oµn kÕt, ®· m¹nh mÏ
ph¶i cµng m¹nh mÏ thªm" (tr.242); "®oµn kÕt ®· th¾ng ë miÒn B¾c, th×
®oµn kÕt nhÊt ®Þnh sÏ th¾ng ë miÒn Nam" (tr.33).
Theo Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, sù ñng hé, gióp ®ì cña b¹n bÌ quèc tÕ
còng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n quyÕt ®Þnh th¾ng lîi cña c¸ch
m¹ng ViÖt Nam. Ng−êi viÕt: "Mçi th¾ng lîi cña c¸ch m¹ng trªn thÕ giíi
®Òu thóc ®Èy c¸ch m¹ng ViÖt Nam tiÕn lªn. §ång thêi, mçi th¾ng lîi cña
c¸ch m¹ng ViÖt Nam còng gãp søc ®Èy m¹nh c¸ch m¹ng thÕ giíi"
(tr.27); "t×nh ®oµn kÕt quèc tÕ vÜ ®¹i Êy lµ mét ®iÒu kiÖn rÊt quan träng
cho c¸ch m¹ng ViÖt Nam th¾ng lîi" (tr.467). Bëi vËy, Ng−êi kh¼ng ®Þnh:
"§¶ng ta ®· vµ ®ang ®em hÕt søc m×nh ho¹t ®éng cho môc ®Ých ®oµn kÕt
quèc tÕ, ®oµn kÕt X« - Trung" (tr.697).
Tõ thùc tiÔn c¸ch m¹ng ViÖt Nam, c¸ch m¹ng thÕ giíi, Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh kh¼ng ®Þnh: "§oµn kÕt ®· ®−a §¶ng ta vµ nh©n d©n ta tõ
th¾ng lîi nµy ®Õn th¾ng lîi kh¸c. Cho nªn chóng ta quý träng vµ ra søc
b¶o vÖ sù ®oµn kÕt nhÊt trÝ - trong §¶ng vµ trong nh©n d©n ta còng nh−
gi÷a c¸c ®¶ng vµ gi÷a c¸c n−íc anh em - nh− gi÷ g×n con ng−¬i cña m×nh"
(tr.33). Ngµy nay, t×nh h×nh quèc tÕ vµ trong n−íc cã nh÷ng thay ®æi lín,
nh−ng quan ®iÓm trªn cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vÉn cã ý nghÜa lý luËn
vµ thùc tiÔn s©u s¾c.
TËp 14, Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø ba, bao gåm 279 t¸c
phÈm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, trong ®ã cã 225 t¸c phÈm ®· ®−îc c«ng
bè trong tËp 11, Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai vµ bæ sung
thªm 54 t¸c phÈm míi s−u tÇm ®−îc. Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n, nhãm
x©y dùng b¶n th¶o ®· ®äc so¸t, chØnh söa, t¨ng thªm tÝnh chÝnh x¸c so
víi lÇn xuÊt b¶n thø hai.
MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng, song lÇn xuÊt b¶n nµy vÉn kh«ng tr¸nh
khái nh÷ng thiÕu sãt, mong b¹n ®äc gãp ý ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc tèt h¬n.
héi ®ång xuÊt b¶n
hå chÝ minh toµn tËp lÇn thø ba

1

thiÕp mõng n¨m míi
Mõng n¨m míi,
Cè g¾ng míi,
TiÕn bé míi,
Chóc Quý M·o lµ n¨m nhiÒu th¾ng lîi!
Xu©n 1963
hå chÝ minh
B¸o Nh©n d©n, sè 3203,
ngµy 1-1-1963.

2

CÇn ph¶i c¶i tiÕn m¹nh
c«ng t¸c thñy lîi
Muèn n©ng cao ®êi sèng cña nh©n d©n th× nhÊt ®Þnh ph¶i ph¸t
triÓn m¹nh n«ng nghiÖp. Muèn ph¸t triÓn n«ng nghiÖp th× ®i ®«i
víi c¶i tiÕn qu¶n lý hîp t¸c x·, viÖc quan träng bËc nhÊt lµ c«ng
t¸c thñy lîi.
Hµng n¨m, Nhµ n−íc chi rÊt nhiÒu tiÒn b¹c, vµ nh©n d©n dïng
rÊt nhiÒu c«ng phu vµo thñy lîi (n¨m ngo¸i, lµ h¬n 74 triÖu 17 v¹n
®ång vµ 131 triÖu ngµy c«ng).
Tuy vËy, kÕ ho¹ch n¨m 1962 cña ngµnh thñy lîi kh«ng hoµn
thµnh toµn bé. V× sao?
V× c¸ch ®éng viªn vµ cung cÊp søc ng−êi theo lèi "c¾t phiªn vµ
gäi l−ît" nay ®· l¹c hËu råi. C¸ch nµy g©y ra nhiÒu khã kh¨n. ë
c«ng tr−êng th× søc ng−êi khi thõa, khi thiÕu vµ n¨ng suÊt rÊt
thÊp. ë hîp t¸c x· th× nã ®¶o lén kÕ ho¹ch qu¶n lý lao ®éng. §èi
víi x· viªn th× nã ¶nh h−ëng ®Õn s¶n xuÊt. §èi víi c¸n bé x·, th×
nã b¾t buéc hä ch¹y suèt mïa, chuÈn bÞ l−ît d©n c«ng nµy ch−a
xong ®· ph¶i chuÈn bÞ l−ît d©n c«ng kh¸c, v.v..
ThÕ th× ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó c¶i tiÕn c«ng t¸c thñy lîi?
S¸ng kiÕn cña thanh niªn hîp t¸c x· Hång Th¸i1) ®· tr¶ lêi c©u
hái Êy2).
_______________
1) Hîp t¸c x· Hång Th¸i thuéc huyÖn Ninh Giang, tØnh H¶i D−¬ng (BT).
2) Xem b¸o TiÒn phong, ngµy 5-12-1962 (TG).

cÇn ph¶i c¶i tiÕn m¹nh c«ng t¸c thñy lîi

3

Trong lóc ë c«ng tr−êng, mçi ng−êi mçi ngµy chØ ®−îc mét
th−íc khèi, th× ®éi chuyªn m«n lµm thñy lîi Hång Th¸i ®· ®−a
n¨ng suÊt mçi ng−êi mçi ngµy lªn 6 th−íc khèi. Còng v× cã ®éi
chuyªn m«n ®ã mµ hîp t¸c x· Hång Th¸i ®· chèng ®−îc h¹n vµ
óng, ®−a viÖc sö dông ruéng ®Êt tõ 1,8 lÇn lªn 2,5 lÇn, viÖc trång
c©y vµ nu«i c¸ còng ph¸t triÓn m¹nh, v.v.. Nh− thÕ lµ rÊt lîi cho
Nhµ n−íc, cho hîp t¸c x· vµ cho c¶ mäi x· viªn.
TØnh NghÖ An ®· lËp ®−îc h¬n 200 ®éi chuyªn m«n lµm thñy
lîi, do ®ã mµ lÇn ®Çu tiªn NghÖ An ®· hoµn thµnh kÕ ho¹ch thñy
lîi ®−îc toµn diÖn.
C¸i tèt, c¸i lîi cña ®éi chuyªn m«n ®· râ rµng. Hång Th¸i lµm
®−îc th× kh«ng lÏ g× c¸c hîp t¸c x· kh¸c kh«ng lµm ®−îc. NghÖ An
lµm ®−îc th× kh«ng lÏ g× c¸c tØnh kh¸c kh«ng lµm ®−îc.
VÊn ®Ò lµ Bé Thñy lîi vµ c¸c cÊp ñy tØnh vµ huyÖn ph¶i ra søc
phæ biÕn kinh nghiÖm tèt cña Hång Th¸i vµ cña NghÖ An; c¸c hîp
t¸c x· ph¶i cè g¾ng tæ chøc tèt nh÷ng ®éi chuyªn m«n lµm thñy lîi.
Mét ®iÓm n÷a: Chóng ta cã nh÷ng kiÖn t−íng lµm thñy lîi nh−
c¸c ®ång chÝ Ph¹m ThÞ V¸ch, Bïi §øc Ng©n, Lª V¨n Kh−¬ng, Bïi
V¨n ChÊt, mçi ng−êi lµm ®−îc 500 ®Õn 600 th−íc khèi, hä cã nhiÒu
kinh nghiÖm quý b¸u. V× sao ngµnh thñy lîi kh«ng tæ chøc cho c¸c
®ång chÝ Êy lu©n l−u ®Õn c¸c c«ng tr−êng ®Ó phæ biÕn kinh nghiÖm
tèt cña hä. NÕu mçi ng−êi trªn c«ng tr−êng ®Òu häc tËp vµ ®−a
n¨ng suÊt cña m×nh lªn chØ b»ng mét nöa n¨ng suÊt cña c¸c ®ång
chÝ V¸ch, Ng©n... th«i (tøc lµ 250 ®Õn 300 th−íc khèi) th× còng ®·
lµ mét thµnh c«ng rÊt to cña ngµnh thñy lîi.
T.L.
B¸o Nh©n d©n, sè 3215,
ngµy 13-1-1963.

4

Lêi PH¸T BIÓU TRONG BUæI §ãn TIÕP
§åNG CHÝ ANT¤nin N¤VètNi
Th−a ®ång chÝ Chñ tÞch vµ n÷ ®ång chÝ Ant«nin N«vètni
th©n mÕn,
Th−a c¸c ®ång chÝ th©n mÕn cïng ®i víi ®ång chÝ Chñ tÞch,
Th−a c¸c ®ång chÝ vµ c¸c b¹n,
H«m nay, nh©n d©n ViÖt Nam, §¶ng Lao ®éng ViÖt Nam,
ChÝnh phñ n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hßa nhiÖt liÖt hoan
nghªnh ®ång chÝ N«vètni, BÝ th− thø nhÊt Ban ChÊp hµnh Trung
−¬ng §¶ng Céng s¶n TiÖp Kh¾c, Chñ tÞch n−íc Céng hßa x· héi
chñ nghÜa TiÖp Kh¾c vµ n÷ ®ång chÝ N«vètni.
NhiÖt liÖt hoan nghªnh ®ång chÝ SimunÕch, ñy viªn, Chñ tÞch
®oµn Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng Céng s¶n TiÖp Kh¾c, Phã
Thñ t−íng n−íc Céng hßa x· héi chñ nghÜa TiÖp Kh¾c vµ n÷ ®ång
chÝ SimunÕch.
- §ång chÝ Lªnat¬, ñy viªn, Chñ tÞch ®oµn Ban ChÊp hµnh Trung
−¬ng §¶ng Céng s¶n TiÖp Kh¾c, Chñ tÞch Héi ®ång Quèc d©n Xl«vaki.
- §ång chÝ §avÝt, ñy viªn Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng
Céng s¶n TiÖp Kh¾c, Bé tr−ëng Bé Ngo¹i giao n−íc Céng hßa x·
héi chñ nghÜa TiÖp Kh¾c vµ c¸c ®ång chÝ cïng ®i trong §oµn.
Th−a ®ång chÝ Chñ tÞch,
Th−a c¸c ®ång chÝ,
N¨m 1957, chóng t«i may m¾n ®−îc ®Õn th¨m n−íc TiÖp Kh¾c

lêi ph¸t biÓu trong buæi ®ãn tiÕp...

5

anh em. Kh¾p n¬i chóng t«i thÊy nh©n d©n cÇn cï, anh dòng, phong
c¶nh tèt ®Ñp, vui t−¬i. ë thµnh thÞ vµ n«ng th«n, chóng t«i ®−îc thÊy
nh÷ng tiÕn bé vÜ ®¹i trong c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi. Tõ
c¸c ®ång chÝ l·nh ®¹o §¶ng vµ Nhµ n−íc cho ®Õn anh chÞ em c«ng
nh©n, n«ng d©n, trÝ thøc, c¸c cô phô l·o, c¸c ch¸u thanh niªn vµ nhi
®ång ®Òu ®ãn tiÕp chóng t«i mét c¸ch v« cïng th©n ¸i nh− nh÷ng
ng−êi anh em. Khi trë vÒ n−íc, chóng t«i ®· thuËt l¹i nh÷ng ®iÒu tèt
®Ñp ®ã th× ®ång bµo ViÖt Nam chóng t«i rÊt phÊn khëi, nhÊt lµ khi
biÕt tin r»ng ®ång chÝ Chñ tÞch N«vètni sÏ sang th¨m ViÖt Nam. Tõ
®ã, ®ång bµo chóng t«i tr«ng chê ®ång chÝ m·i.
Tr¶i bao th¸ng ®îi n¨m chê,
Chê ng−êi kh¸ch quý bao giê ®Õn th¨m?
H«m nay, nh©n d©n ViÖt Nam v« cïng sung s−íng ®−îc ®ãn
tiÕp ®ång chÝ Chñ tÞch th©n mÕn vµ c¸c vÞ kh¸ch quý, nh− ®ãn tiÕp
nh÷ng ng−êi anh em ruét thÞt tõ ph−¬ng xa vÒ. C¸c ®ång chÝ ®Õn
víi chóng t«i ®óng vµo dÞp TÕt cæ truyÒn, tøc lµ nh÷ng ngµy mõng
xu©n cña nh©n d©n ViÖt Nam. VËy lµ c¸c ®ång chÝ ®· lµm cho:
Xu©n nµy, xu©n l¹i thªm xu©n,
N−íc non xa, anh em gÇn, vui thËt lµ vui!
Chóng t«i ch©n thµnh mong r»ng ®ång chÝ Chñ tÞch kÝnh mÕn
vµ n÷ ®ång chÝ N«vètni vµ c¸c ®ång chÝ trong §oµn coi ë ®©y còng
nh− ë nhµ m×nh vµ chóc c¸c ®ång chÝ m¹nh kháe, vui vÎ vµ thu
®−îc kÕt qu¶ tèt ®Ñp trong nh÷ng ngµy ë th¨m ViÖt Nam.
T×nh h÷u nghÞ kh«ng g× lay chuyÓn næi gi÷a nh©n d©n ViÖt
Nam vµ nh©n d©n TiÖp Kh¾c mu«n n¨m!
§¶ng Céng s¶n TiÖp Kh¾c vÎ vang mu«n n¨m!
T×nh ®oµn kÕt nhÊt trÝ trong phe x· héi chñ nghÜa do Liªn X«
vÜ ®¹i lµm trung t©m mu«n n¨m!
Hßa b×nh thÕ giíi mu«n n¨m!
Nãi ngµy 22-1-1963.
B¸o Nh©n d©n, sè 3225,
ngµy 23-1-1963.

6

DIÔN V¡N TRONG BUæI CHI£U §·I
CHñ TÞCH ANT¤NIN N¤VètNI

Th−a ®ång chÝ Chñ tÞch vµ n÷ ®ång chÝ Ant«nin N«vètni
kÝnh mÕn,
Th−a c¸c ®ång chÝ th©n mÕn cïng ®i víi ®ång chÝ Chñ tÞch,
Th−a c¸c ®ång chÝ vµ c¸c b¹n,
Thay mÆt nh©n d©n ViÖt Nam, §¶ng Lao ®éng ViÖt Nam vµ
ChÝnh phñ n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hßa, t«i xin nhiÖt liÖt
chµo mõng ®ång chÝ Ant«nin N«vètni, BÝ th− thø nhÊt Ban ChÊp
hµnh Trung −¬ng §¶ng Céng s¶n TiÖp Kh¾c, Chñ tÞch n−íc Céng
hßa x· héi chñ nghÜa TiÖp Kh¾c, n÷ ®ång chÝ N«vètni vµ c¸c vÞ
cïng ®i trong §oµn, ®· mang t×nh h÷u nghÞ th¾m thiÕt ®Õn cho
nh©n d©n ViÖt Nam chóng t«i.
N¨m 1957, trong dÞp ®i th¨m TiÖp Kh¾c anh em, t«i ®· ®−îc
thÊy nh÷ng th¾ng lîi to lín cña c¸c ®ång chÝ trong c«ng cuéc x©y
dùng ®Êt n−íc. D−íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n, nh©n d©n
TiÖp Kh¾c ®ang h¨ng h¸i x©y dùng chñ nghÜa x· héi. MÊy n¨m
qua, c¸c ®ång chÝ l¹i giµnh thªm nhiÒu th¾ng lîi to lín h¬n. HiÖn
nay TiÖp Kh¾c ®· cã nÒn c«ng nghiÖp tiªn tiÕn, ®· hoµn thµnh ®iÖn
khÝ hãa trong c¶ n−íc vµ ®· trë nªn mét trong nh÷ng n−íc cã møc
sèng cao nhÊt trªn thÕ giíi. Chñ nghÜa x· héi ®· hoµn thµnh th¾ng
lîi ë TiÖp Kh¾c. Nh©n d©n TiÖp Kh¾c ®ang ra søc chuÈn bÞ tiÕn
dÇn lªn chñ nghÜa céng s¶n.

diÔn v¨n trong buæi chiªu ®·i...

7

Trong nh÷ng n¨m qua, chÝnh s¸ch ngo¹i giao hßa b×nh vµ h÷u
nghÞ ®· kh«ng ngõng n©ng cao ®Þa vÞ quèc tÕ cña TiÖp Kh¾c, gãp
phÇn më réng ¶nh h−ëng cña phe x· héi chñ nghÜa vµ gi÷ g×n hßa
b×nh thÕ giíi.
N−íc ViÖt Nam chóng t«i tù hµo cã mét n−íc anh em c−êng
thÞnh nh− n−íc TiÖp Kh¾c. Nh©n d©n ViÖt Nam tù hµo cã nh÷ng
ng−êi anh em nh− nh©n d©n TiÖp Kh¾c dòng c¶m vµ tµi n¨ng.
Thµnh tÝch to lín cña nh©n d©n TiÖp Kh¾c ®· cæ vò chóng t«i rÊt
nhiÒu trong c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c vµ trong
sù nghiÖp ®Êu tranh thùc hiÖn hßa b×nh thèng nhÊt n−íc nhµ.
Trong nh÷ng n¨m qua, nh©n d©n ViÖt Nam chóng t«i ë miÒn
B¾c ®· giµnh ®−îc nhiÒu th¾ng lîi trong c«ng viÖc c¶i t¹o nÒn kinh
tÕ theo chñ nghÜa x· héi vµ hiÖn ®ang ra søc thi ®ua thùc hiÖn
tõng b−íc c«ng cuéc c«ng nghiÖp hãa x· héi chñ nghÜa ®−a miÒn
B¾c tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi, lµm c¬ së v÷ng ch¾c cho cuéc ®Êu
tranh hßa b×nh thèng nhÊt n−íc nhµ.
ë miÒn Nam, ®ång bµo chóng t«i ®oµn kÕt chÆt chÏ d−íi ngän
cê cña MÆt trËn D©n téc gi¶i phãng miÒn Nam1 ®ang ®Êu tranh
kiªn quyÕt chèng ®Õ quèc Mü ph¸ ho¹i HiÖp ®Þnh Gi¬nev¬2, can
thiÖp vò trang vµ më réng cuéc chiÕn tranh kh«ng tuyªn bè ë miÒn
Nam vµ chèng l¹i nÒn thèng trÞ ®éc tµi cña bän Ng« §×nh DiÖm.
Sù nghiÖp x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c vµ c«ng cuéc
®Êu tranh thùc hiÖn hßa b×nh thèng nhÊt Tæ quèc cña toµn thÓ nh©n
d©n ViÖt Nam chóng t«i ngµy cµng ®−îc sù ñng hé réng r·i cña c¸c
n−íc anh em trong phe x· héi chñ nghÜa vµ cña nh©n d©n yªu chuéng
hßa b×nh trªn thÕ giíi, ngµy cµng thu ®−îc nhiÒu th¾ng lîi vÎ vang.
Trªn thÕ giíi, mÊy n¨m qua, c¸c lùc l−îng hßa b×nh vµ tiÕn bé
tiÕp tôc giµnh ®−îc nh÷ng th¾ng lîi míi. Phe x· héi chñ nghÜa ®·
®¹t nhiÒu thµnh tùu quan träng vÒ mäi mÆt vµ ngµy cµng cã ¶nh
h−ëng to lín ®èi víi sù ph¸t triÓn cña t×nh h×nh thÕ giíi. Liªn X« vÜ
®¹i ®· hoµn thµnh th¾ng lîi n¨m thø t− cña kÕ ho¹ch 7 n¨m, tiÕn
nh÷ng b−íc khæng lå trªn con ®−êng x©y dùng chñ nghÜa céng s¶n.
Víi nh÷ng chuyÕn bay tuyÖt vêi cña c¸c anh hïng vò trô, víi tr¹m

8

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

tù ®éng gi÷a c¸c hµnh tinh phãng vÒ phÝa sao Háa, Liªn X« tiÕp
tôc dÉn ®Çu thÕ giíi vÒ nh÷ng mÆt khoa häc, kü thuËt quan träng
nhÊt. Nh©n d©n ViÖt Nam vµ ChÝnh phñ n−íc ViÖt Nam D©n chñ
Céng hßa hoµn toµn ñng hé nh÷ng ®Ò nghÞ ®óng ®¾n cña Liªn X«
vÒ viÖc ngõng thö vò khÝ h¹t nh©n, thùc hiÖn gi¶i trõ qu©n bÞ vµ
mäi cè g¾ng kh¸c cña Liªn X« nh»m lµm dÞu t×nh h×nh thÕ giíi vµ
g×n gi÷ hßa b×nh. Nh©n d©n ViÖt Nam vµ ChÝnh phñ n−íc ViÖt
Nam D©n chñ Céng hßa nhiÖt liÖt hoan nghªnh Liªn X« lu«n lu«n
kiªn quyÕt ñng hé c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc ë kh¾p n¬i trªn
thÕ giíi. Trung Quèc ®ang kh¾c phôc th¾ng lîi nh÷ng khã kh¨n to
lín do thiªn tai suèt 3 n¨m g©y nªn, ra søc x©y dùng ®Êt n−íc
thµnh mét c−êng quèc x· héi chñ nghÜa. N−íc Céng hßa Nh©n d©n
Trung Hoa ®ang ra søc gi¶i quyÕt b»ng th−¬ng l−îng hßa b×nh vÊn
®Ò biªn giíi Trung - Ên. Nh©n d©n ViÖt Nam vµ ChÝnh phñ n−íc
ViÖt Nam D©n chñ Céng hßa kiªn quyÕt ñng hé lËp tr−êng ®Çy
thiÖn chÝ cña ChÝnh phñ Trung Quèc. Chóng ta tin r»ng, ®−îc sù
®ång t×nh vµ ñng hé ngµy cµng s©u réng cña rÊt nhiÒu n−íc vµ cña
nh©n d©n thÕ giíi, lËp tr−êng thiÖn chÝ cña Trung Quèc sÏ mang
l¹i kÕt qu¶ tèt ®Ñp, vÊn ®Ò biªn giíi Trung - Ên sÏ ®−îc gi¶i quyÕt
phï hîp víi lîi Ých cña nh©n d©n hai n−íc Trung - Ên, lîi Ých cña
hßa b×nh ë ch©u ¸ vµ thÕ giíi. C¸c n−íc anh em kh¸c trong phe x·
héi chñ nghÜa ®ang ®Èy m¹nh nÒn kinh tÕ quèc d©n ph¸t triÓn víi
tèc ®é nhanh chãng vµ thu ®−îc nh÷ng thµnh tÝch rùc rì trong
c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi.
Phong trµo gi¶i phãng cña c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc ngµy cµng lªn
m¹nh. HÖ thèng thuéc ®Þa cña chñ nghÜa ®Õ quèc ®ang tan r·. Sau
khi giµnh ®−îc th¾ng lîi to lín trong cuéc ®Êu tranh chèng ®Õ quèc
x©m l−îc, nh©n d©n Lµo ®ang tiÕn lªn trªn con ®−êng thùc hiÖn
mét n−íc Lµo hßa b×nh, ®éc lËp, trung lËp vµ phån vinh. §−¬ng
®Çu víi ®Õ quèc Mü hung ¸c, nh©n d©n Cu Ba anh em ®· anh dòng
®øng v÷ng nh− v¸ch s¾t t−êng ®ång, kiªn quyÕt tiÕn trªn con
®−êng x©y dùng chñ nghÜa x· héi, tiÕp tôc gi−¬ng cao ngän cê c¸ch
m¹ng ë ch©u Mü Latinh.

diÔn v¨n trong buæi chiªu ®·i...

9

ë c¸c n−íc t− b¶n, phong trµo ®Êu tranh cña giai cÊp c«ng
nh©n ®ang s«i næi kh¾p n¬i.
Phong trµo b¶o vÖ hßa b×nh thÕ giíi ngµy mét më réng.
Sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc, cuéc ®Êu tranh cña giai cÊp c«ng
nh©n vµ nh©n d©n lao ®éng trong c¸c n−íc t− b¶n, cuéc ®Êu tranh
®Ó b¶o vÖ hßa b×nh thÕ giíi liªn tiÕp giµnh th¾ng lîi ngµy cµng to
lín, lµ do søc m¹nh vµ sù ®oµn kÕt nhÊt trÝ cña c¸c n−íc trong phe
x· héi chñ nghÜa vµ cña phong trµo céng s¶n v