KH¤NG Cã G× QUý H¥N §éC LËP, Tù DO!

Hå CHÝ MINH TOµN TËP
XUÊT B¶N LÇN THø BA
THEO quyÕt ®Þnh cñA
BAN BÝ TH¦ TRUNG ¦¥NG
§¶NG CéNG S¶N VIÖT NAM
Sè

299-q®/TW,

NGµY

TH¸NG 4 N¡M 2010.

6

Héi ®ång xuÊt b¶n
Tr−¬ng TÊn Sang

Chñ tÞch Héi ®ång

T« Huy Røa

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

Phan DiÔn

ñy viªn Héi ®ång

Lª V¨n Dòng

ñy viªn Héi ®ång

Lª H÷u NghÜa

ñy viªn Héi ®ång

§ç Hoµi Nam

ñy viªn Héi ®ång

NguyÔn Duy Hïng

ñy viªn Héi ®ång

Ban chØ ®¹o x©y dùng b¶n th¶o
Lª H÷u NghÜa

Tr−ëng ban

Ph¹m Hång Ch−¬ng

Phã Tr−ëng ban

NguyÔn Kh¸nh BËt

ñy viªn

NguyÔn Duy Hïng

ñy viªn

nhãm x©y dùng b¶n th¶o tËp 13
Hoµng Trang
Chu lam s¬n
NguyÔn thÞ giang
Vò v¨n thuÊn
NguyÔn thÞ kim dung
NguyÔn v¨n lanh

Tr−ëng nhãm

hå chÝ minh
toµn tËp
XuÊt b¶n lÇn thø ba

13
1961 - 1962

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - Sù THËT
Hµ Néi - 2011

VII

Lêi giíi thiÖu tËp 13

TËp 13 cña bé s¸ch Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø ba, bao
gåm nh÷ng t¸c phÈm, bµi viÕt, bµi nãi, th−, ®iÖn... (gäi chung lµ t¸c
phÈm) cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong thêi gian tõ th¸ng 1-1961 ®Õn
th¸ng 12-1962.
Nh÷ng t¸c phÈm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong tËp 13 thÓ hiÖn
râ t− t−ëng cña Ng−êi vÒ thùc hiÖn ®−êng lèi x©y dùng chñ nghÜa x· héi
ë miÒn B¾c, ®Êu tranh hoµn thµnh c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ nh©n
d©n ë miÒn Nam; c¸c vÊn ®Ò quèc tÕ ®−¬ng ®¹i vµ kÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn
thø nhÊt (1961 - 1965) ®−îc th«ng qua t¹i §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc
lÇn thø III cña §¶ng.
Trong nh÷ng n¨m 1961 - 1962, ®Ó triÓn khai thùc hiÖn chñ tr−¬ng,
®−êng lèi c¸ch m¹ng vµ kÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn thø nhÊt, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh
®· ®i th¨m vµ nãi chuyÖn víi ®ång bµo, c¸n bé, chiÕn sÜ ë nhiÒu tØnh,
thµnh, ®Þa ph−¬ng, c¸c nhµ m¸y, xÝ nghiÖp… tõ ®ång b»ng ®Õn h¶i ®¶o,
trung du, miÒn nói; dù vµ ph¸t biÓu ë nhiÒu ®¹i héi cña c¸c tæ chøc chÝnh
trÞ - x· héi. Ng−êi chØ râ nhiÖm vô c¸ch m¹ng ViÖt Nam tõ sau §¹i héi
lÇn thø III cña §¶ng lµ “®−a miÒn B¾c tiÕn nhanh, tiÕn m¹nh, tiÕn v÷ng
ch¾c lªn chñ nghÜa x· héi, lµm cho n−íc ta cã mét nÒn c«ng nghiÖp hiÖn
®¹i, n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, cã mét nÒn v¨n hãa vµ khoa häc tiªn tiÕn”
(tr.65-66). Thùc hiÖn nhiÖm vô nµy, Ng−êi nhÊn m¹nh: Toµn §¶ng, toµn
d©n, toµn qu©n ph¶i ra søc x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c, lµm
nÒn t¶ng v÷ng m¹nh cho c«ng cuéc ®Êu tranh thùc hiÖn hßa b×nh thèng
nhÊt n−íc nhµ; tr−íc m¾t lµ ph¶i hoµn thµnh vµ hoµn thµnh v−ît møc kÕ
ho¹ch n¨m 1961, lµm ®µ tèt cho c¶ kÕ ho¹ch 5 n¨m lÇn thø nhÊt.

VIII

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

§Ó x©y dùng chñ nghÜa x· héi, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh chñ tr−¬ng cÇn
lµm cho c¸n bé, ®¶ng viªn vµ nh©n d©n ta hiÓu râ chñ nghÜa x· héi lµ g×.
Theo Ng−êi, “chñ nghÜa x· héi lµ nh»m n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ v¨n
ho¸ cña nh©n d©n, vµ do nh©n d©n tù x©y dùng lÊy. Muèn ®¹t môc ®Ých
®ã, th× nh©n d©n ta ph¶i ra søc thi ®ua t¨ng gia s¶n xuÊt vµ thùc hµnh
tiÕt kiÖm; mçi ng−êi ph¶i cè g¾ng trë thµnh lao ®éng tiªn tiÕn, chiÕn sÜ thi
®ua, anh hïng lao ®éng, mçi ng−êi ph¶i n©ng cao tinh thÇn lµm chñ n−íc
nhµ” (tr.387). Chñ nghÜa x· héi lµ “ai còng ®−îc lµm viÖc, ®−îc ¨n no mÆc
Êm, ®−îc häc hµnh, ng−êi giµ yÕu th× ®−îc gióp ®ì, c¸c ch¸u bÐ th× ®−îc
s¨n sãc” (tr.5); “chñ nghÜa x· héi lµ mäi ng−êi cïng ra søc lao ®éng s¶n
xuÊt ®Ó ®−îc ¨n no, mÆc Êm, vµ cã nhµ ë s¹ch sÏ” (tr.17).
Chñ nghÜa x· héi: “Nãi mét c¸ch gi¶n ®¬n vµ dÔ hiÓu lµ: Kh«ng
ngõng n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n, tr−íc hÕt lµ
nh©n d©n lao ®éng” (tr.30). “Muèn cã chñ nghÜa x· héi th× kh«ng cã c¸ch
nµo kh¸c lµ ph¶i dèc lùc l−îng cña mäi ng−êi ra ®Ó s¶n xuÊt. S¶n xuÊt lµ
mÆt trËn chÝnh cña chóng ta hiÖn nay ë miÒn B¾c... Muèn ph¸t triÓn søc
s¶n xuÊt th× tr−íc hÕt ph¶i n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng vµ muèn n©ng
cao n¨ng suÊt lao ®éng th× ph¶i tæ chøc lao ®éng cho tèt” (tr.68-69). Bëi
vËy, Ng−êi cho r»ng: “Chñ nghÜa x· héi lµ ph¶i cã biÖn ph¸p. KÕ ho¹ch
mét phÇn, biÖn ph¸p ph¶i hai phÇn, vµ quyÕt t©m ph¶i ba phÇn, cã nh−
thÕ míi cã thÓ hoµn thµnh vµ hoµn thµnh v−ît møc kÕ ho¹ch nhµ n−íc”
(tr.25). Chñ tÞch Hå ChÝ Minh chØ râ: C¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa lµ cuéc
c¸ch m¹ng s©u s¾c nhÊt, triÖt ®Ó nhÊt, ch−a tõng cã trong lÞch sö n−íc
nhµ: “BiÕn ®æi mét x· héi cò thµnh mét x· héi míi, kh«ng ph¶i lµ mét
chuyÖn dÔ. Nh−ng ®ã lµ nh÷ng khã kh¨n trong sù tr−ëng thµnh. Toµn
§¶ng, toµn d©n ®ång søc ®ång lßng th× khã kh¨n g× còng nhÊt ®Þnh kh¾c
phôc ®−îc” (tr.376).
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh cho r»ng, trong c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa,
quan träng nhÊt lµ ph¶i x©y dùng ®−îc nÒn t¶ng vËt chÊt vµ kü thuËt cña
chñ nghÜa x· héi, ®−a miÒn B¾c tiÕn dÇn lªn chñ nghÜa x· héi, cã c«ng
nghiÖp vµ n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, cã v¨n hãa, khoa häc tiªn tiÕn. Ph¸t biÓu
t¹i Héi nghÞ lÇn thø n¨m (1961) vµ lÇn thø b¶y (1962) cña Ban ChÊp hµnh

LêI GIíI THIÖU TËP 13

IX

Trung −¬ng §¶ng còng nh− trong nhiÒu bµi viÕt, bµi nãi kh¸c, Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh ®· nãi râ quan ®iÓm vÒ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, c«ng
nghiÖp, mèi quan hÖ gi÷a c«ng nghiÖp víi n«ng nghiÖp vµ víi c¸c ngµnh
kinh tÕ kh¸c. Ng−êi chØ râ: “C«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp lµ hai ch©n cña
nÒn kinh tÕ... Cho nªn c«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp ph¶i gióp ®ì lÉn nhau
vµ cïng nhau ph¸t triÓn, nh− hai ch©n ®i kháe vµ ®i ®Òu th× tiÕn b−íc sÏ
nhanh, vµ nhanh chãng ®i ®Õn môc ®Ých” (tr.375-376). Ph¸t triÓn “n«ng
nghiÖp tèt, c«ng nghiÖp tèt, th× x©y dùng tèt chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c,
lµm c¬ së v÷ng m¹nh cho sù nghiÖp ®Êu tranh thùc hiÖn hßa b×nh thèng
nhÊt n−íc nhµ” (tr.163). Theo Chñ tÞch Hå ChÝ Minh: “Chóng ta ph¶i ra
søc tiÕn nhanh, tiÕn m¹nh, tiÕn v÷ng ch¾c trong c«ng cuéc ph¸t triÓn
n«ng nghiÖp, v×:
- “Cã thùc míi vùc ®−îc ®¹o”, ph¶i lµm cho nh©n d©n ta ngµy cµng
thªm Êm no.
- N«ng nghiÖp ph¶i cung cÊp ®ñ l−¬ng thùc vµ nguyªn liÖu ®Ó ph¸t
triÓn c«ng nghiÖp, ®Ó b¶o ®¶m c«ng nghiÖp hãa x· héi chñ nghÜa” (tr.163).
N«ng nghiÖp ph¶i lµ c¬ së ®Ó ph¸t triÓn c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c, ®Ó t¹o
®iÒu kiÖn cho c«ng nghiÖp hãa n−íc nhµ:
“C«ng nghiÖp ph¶i ph¸t triÓn m¹nh ®Ó cung cÊp ®ñ hµng tiªu dïng
cÇn thiÕt cho nh©n d©n, tr−íc hÕt lµ cho n«ng d©n; cung cÊp m¸y b¬m
n−íc, ph©n hãa häc, thuèc trõ s©u... ®Ó ®Èy m¹nh n«ng nghiÖp; vµ cung
cÊp dÇn dÇn m¸y cÊy, m¸y bõa cho c¸c hîp t¸c x· n«ng nghiÖp. C«ng
nghiÖp ph¸t triÓn th× n«ng nghiÖp míi ph¸t triÓn” (tr.375-376). “C¸i th×a
khãa cña viÖc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp lµ ë c¬ së th× ®Èy m¹nh qu¶n lý xÝ
nghiÖp, vµ c¸n bé, c«ng nh©n ph¶i th¹o kü thuËt; c¸c c¬ quan l·nh ®¹o th×
ph¶i ®i s©u ®i s¸t, phôc vô s¶n xuÊt” (tr.376).
VÒ x©y dùng vµ ph¸t triÓn hîp t¸c x· n«ng nghiÖp, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh nªu râ: “TÊt c¶ ®−êng lèi, ph−¬ng ch©m, chÝnh s¸ch... cña §¶ng ®Òu
chØ nh»m n©ng cao ®êi sèng cña nh©n d©n nãi chung, cña n«ng d©n nãi
riªng. Muèn ®¹t môc ®Ých ®ã th× nhÊt ®Þnh ph¶i cñng cè vµ ph¸t triÓn hîp
t¸c x· cho thËt tèt, ph¶i n©ng cao kh«ng ngõng thu nhËp cña x· viªn”
(tr.164). Muèn cñng cè vµ ph¸t triÓn hîp t¸c x·, tr−íc hÕt “cÇn ph¶i ra

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

X

søc cñng cè chi bé ë n«ng th«n. Chi bé tèt th× ban qu¶n trÞ míi tèt. Ban
qu¶n trÞ tèt th× x· viªn míi ®oµn kÕt vµ h¨ng h¸i s¶n xuÊt, hîp t¸c x· míi
cñng cè vµ ph¸t triÓn tèt”; “cÇn lµm cho mçi x· viªn thÊm nhuÇn tinh
thÇn lµm chñ vµ tinh thÇn cÇn kiÖm x©y dùng hîp t¸c x·”; “cÇn ph¶i t¨ng
c−êng h¬n n÷a viÖc kiÓm tra ®«n ®èc” (tr.164); Trung −¬ng ®· nhÊt trÝ vÒ
®−êng lèi, chÝnh s¸ch, “ph¶i biÕn sù nhÊt trÝ Êy thµnh quyÕt t©m” (tr.164)
cña quÇn chóng; “®iÒu quan träng bËc nhÊt hiÖn nay ®Ó ph¸t triÓn m¹nh
n«ng nghiÖp lµ: chØnh ®èn c¸c ban qu¶n trÞ hîp t¸c x· cho thËt tèt. Ban
qu¶n trÞ tèt th× hîp t¸c x· tèt. Hîp t¸c x· tèt th× n«ng nghiÖp nhÊt ®Þnh
ph¸t triÓn tèt” (tr.375).
Trong x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa, bªn
c¹nh viÖc nhÊn m¹nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, Chñ tÞch Hå
ChÝ Minh rÊt chó ý x©y dùng ngµnh th−¬ng nghiÖp, lµm cho th−¬ng
nghiÖp thùc sù trë thµnh cÇu nèi gi÷a c«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp, gi÷a
s¶n xuÊt víi tiªu dïng, gi÷a ®Þa ph−¬ng víi Trung −¬ng, gi÷a trong
n−íc víi ngoµi n−íc - ph¶i lµm cho th−¬ng nghiÖp thµnh c¸i ®ßn bÈy cña
nÒn kinh tÕ.
T− t−ëng ®¹i ®oµn kÕt lµ t− t−ëng lín xuyªn suèt c¸c t¸c phÈm cña
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong nh÷ng n¨m 1961 - 1962. Ng−êi nhÊn m¹nh:
“Ngµy nay ®ång bµo miÒn B¾c th× h¨ng h¸i thi ®ua x©y dùng chñ nghÜa
x· héi, ®ång bµo miÒn Nam ruét thÞt th× anh dòng phÊn ®Êu giµnh d©n
chñ tù do”, ®Ó ®i tíi th¾ng lîi th× c¶ n−íc ph¶i: “§oµn kÕt, ®oµn kÕt, ®¹i
®oµn kÕt” (tr.120).
C¸c t¸c phÈm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong nh÷ng n¨m 1961 1962 thÓ hiÖn sù quan t©m ®Æc biÖt cña Ng−êi trªn mÆt trËn t− t−ëng v¨n hãa, n©ng cao ®êi sèng tinh thÇn cña nh©n d©n. Nh÷ng bµi ph¸t biÓu
cña Ng−êi t¹i cuéc chØnh huÊn mïa Xu©n n¨m 1961, §¹i héi v¨n nghÖ
toµn quèc lÇn thø III, Héi Nhµ b¸o ViÖt Nam, Héi nghÞ tæng kÕt phong
trµo thi ®ua d¹y tèt, häc tèt cña ngµnh gi¸o dôc… ®· thÓ hiÖn râ nh÷ng
quan ®iÓm vÒ xãa bá nh÷ng tµn d− t− t−ëng l¹c hËu vµ hñ tôc cña x· héi
cò, x©y dùng t− t−ëng míi, nÒn v¨n hãa míi x· héi chñ nghÜa, ®Ëm ®µ b¶n
s¾c d©n téc.

LêI GIíI THIÖU TËP 13

XI

Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®Æc biÖt quan t©m tíi chñ thÓ x©y dùng chñ
nghÜa x· héi. Ng−êi viÕt: “Muèn x©y dùng chñ nghÜa x· héi, tr−íc hÕt cÇn
cã nh÷ng con ng−êi x· héi chñ nghÜa” (tr.66). X©y dùng con ng−êi míi - con
ng−êi x· héi chñ nghÜa lµ t− t−ëng ®Æc s¾c, quan träng nhÊt trong t−
t−ëng v¨n hãa Hå ChÝ Minh. Theo Ng−êi, con ng−êi míi x· héi chñ nghÜa
lµ ng−êi “cã t− t−ëng vµ t¸c phong x· héi chñ nghÜa”, “cã ý thøc lµm chñ
Nhµ n−íc”, thÊm nhuÇn s©u s¾c “tinh thÇn tËp thÓ x· héi chñ nghÜa vµ t−
t−ëng “m×nh v× mäi ng−êi, mäi ng−êi v× m×nh””, “ph¶i ch¨m lo viÖc n−íc
nh− ch¨m lo viÖc nhµ”, “biÕt tù m×nh lo toan, g¸nh v¸c, kh«ng û l¹i, kh«ng
ngåi chê”, “chí nªn “¨n cç ®i tr−íc, léi n−íc ®i sau”” (tr.66-67). Con ng−êi
míi ph¶i chiÕn th¾ng ®−îc “chñ nghÜa c¸ nh©n, lîi m×nh h¹i ng−êi, tù do
v« tæ chøc, v« kû luËt vµ nh÷ng tÝnh xÊu kh¸c”, bëi nã lµ “kÎ ®Þch nguy
hiÓm cña chñ nghÜa x· héi” (tr.66).
§Ó t¹o ®éng lùc cho c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa, cïng víi viÖc x©y
dùng con ng−êi míi, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh rÊt chó träng tíi x©y dùng vµ
ph¸t huy vai trß cña hÖ thèng chÝnh trÞ vµ phong trµo c¸ch m¹ng cña
quÇn chóng… trong sù nghiÖp x©y dùng chñ nghÜa x· héi, ph¸t triÓn
kinh tÕ, n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n còng nh−
chèng l¹i c¸c ph¶n ®éng lùc trong c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa nh−: sù
ph¸ ho¹i, c¶n trë cña chñ nghÜa ®Õ quèc, cña c¸c phong tôc, tËp qu¸n l¹c
hËu vµ cña chñ nghÜa c¸ nh©n.
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh chñ tr−¬ng thùc hiÖn Phong trµo thi ®ua yªu
n−íc nh»m t¹o ra “nh÷ng lùc l−îng ®Çu tµu cùc kú hïng m¹nh” (tr.377)
®Ó x©y dùng chñ nghÜa x· héi, ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ c«ng nghiÖp.
Ng−êi x¸c ®Þnh: “Víi sù l·nh ®¹o cña §¶ng, kÕt hîp phong trµo thi ®ua
yªu n−íc víi cuéc vËn ®éng chèng tham «, l·ng phÝ, quan liªu, lµm cho
mäi ng−êi thÊm nhuÇn ý thøc lµm chñ n−íc nhµ vµ tinh thÇn cÇn kiÖm
x©y dùng Tæ quèc, th× chóng ta nhÊt ®Þnh th¾ng lîi trong viÖc c«ng nghiÖp
hãa x· héi chñ nghÜa ë miÒn B¾c, lµm c¬ së v÷ng m¹nh cho sù nghiÖp ®Êu
tranh thùc hiÖn hßa b×nh thèng nhÊt n−íc nhµ” (tr.377).
VÊn ®Ò xuyªn suèt tËp 13 lµ nh÷ng quan ®iÓm cña Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh vÒ c«ng t¸c x©y dùng §¶ng - yÕu tè tiªn quyÕt b¶o ®¶m cho c¸ch

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

XII

m¹ng ViÖt Nam ®i tíi th¾ng lîi. Ng−êi chØ râ, c«ng t¸c x©y dùng §¶ng
ph¶i nh»m lµm cho §¶ng thèng nhÊt vÒ ý chÝ vµ hµnh ®éng, cã ®−êng lèi
®óng, cã t− t−ëng c¸ch m¹ng triÖt ®Ó, cã tæ chøc v÷ng m¹nh vµ ®éi ngò
®¶ng viªn v÷ng vµng vÒ chÝnh trÞ, t− t−ëng, giái vÒ chuyªn m«n, g¾n bã
chÆt chÏ víi quÇn chóng vµ hoµn thµnh tèt vai trß tiÒn phong, g−¬ng
mÉu cña m×nh. Trong x©y dùng §¶ng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®Æc biÖt
chó ý tíi c«ng t¸c x©y dùng §¶ng ë c¬ së, nhÊt lµ ph¶i n©ng cao n¨ng lùc
tæ chøc thùc tiÔn cña chi bé v× chi bé lµ n¬i trùc tiÕp biÕn ®−êng lèi,
chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n−íc thµnh hiÖn thùc. Sù nghiÖp c¸ch
m¹ng ®ßi hái: “Tr−íc hÕt lµ §¶ng ta ph¶i chuyÓn m¹nh. §¶ng m¹nh lµ
do c¸c chi bé m¹nh. Chi bé m¹nh lµ do c¸c ®¶ng viªn h¨ng h¸i vµ g−¬ng
mÉu” (tr.29). “Søc m¹nh v« ®Þch cña §¶ng lµ ë tinh thÇn kû luËt tù gi¸c,
ý thøc tæ chøc nghiªm chØnh cña c¸n bé vµ ®¶ng viªn” (tr.67). Theo
Ng−êi, ®· lµ c¸n bé, ®¶ng viªn, “cÇn ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao tinh
thÇn tr¸ch nhiÖm ®èi víi §¶ng vµ mét lßng mét d¹ phôc vô nh©n d©n”
(tr.28). Ng−êi phª ph¸n mét sè c¸n bé, ®¶ng viªn do thiÕu rÌn luyÖn ®·
“bÞ chñ nghÜa c¸ nh©n trãi buéc, do ®ã mµ ph¹m nhiÒu sai lÇm, khuyÕt
®iÓm” (tr.28). VÝ dô: §èi víi nh©n d©n, hä quan liªu, mÖnh lÖnh, xem
th−êng ph¸p luËt, kh«ng t«n träng quyÒn lîi cña nh©n d©n. §èi víi tËp
thÓ, hä kÌn cùa ®Þa vÞ, tÝnh thiÖt suy h¬n, chØ ®ßi hái §¶ng vµ ChÝnh phñ
®· lµm g× cho m×nh. §èi víi cña c«ng, hä l·ng phÝ, tham «. §èi víi b¶n
th©n, hä kh«ng lo trau dåi ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, kh«ng lo häc tËp ®Ó tiÕn
bé, mµ chØ lo ¨n ngon, mÆc ®Ñp h¬n ng−êi. V× vËy, Ng−êi yªu cÇu mäi c¸n
bé, ®¶ng viªn cña §¶ng ph¶i kh«ng ngõng tu d−ìng, rÌn luyÖn ®Ó kh«ng
ngõng n©ng cao vÒ chÝnh trÞ, t− t−ëng, v¨n hãa, ®¹o ®øc, lèi sèng, gi÷
v÷ng vai trß tiÒn phong, g−¬ng mÉu, ®¶ng viªn ph¶i thËt sù trë thµnh
con ng−êi míi x· héi chñ nghÜa, míi hoµn thµnh ®−îc c¸c nhiÖm vô c¸ch
m¹ng phøc t¹p vµ khã kh¨n.
ChØ ®¹o c«ng t¸c x©y dùng §¶ng, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®Æc biÖt
quan t©m tíi ®µo t¹o, båi d−ìng thÕ hÖ trÎ, gi¶i quyÕt ®óng ®¾n mèi quan
hÖ gi÷a c¸c thÕ hÖ nh»m th−êng xuyªn bæ sung cho §¶ng nh÷ng c¸n bé
trÎ, nhiÖt t×nh, h¨ng h¸i, giµu tri thøc - lµm cho §¶ng lu«n lu«n ®−îc ®æi

LêI GIíI THIÖU TËP 13

XIII

míi, cã ®ñ n¨ng lùc l·nh ®¹o hoµn thµnh nh÷ng nhiÖm vô chiÕn l−îc c¸ch
m¹ng ë hai miÒn.
§i liÒn víi c«ng t¸c x©y dùng §¶ng lµ nh÷ng quan ®iÓm vµ sù chØ ®¹o
cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh trong thùc hµnh d©n chñ. Theo Ng−êi, §¶ng
vµ nh©n d©n ta phÊn ®Êu hy sinh lµm c¸ch m¹ng lµ ®Ó x©y dùng ë n−íc
ta mét chÕ ®é d©n chñ. Ng−êi yªu cÇu, “ngµy nay tÊt c¶ nh÷ng ng−êi lao
®éng - lao ®éng ch©n tay vµ lao ®éng trÝ ãc - ®Òu ph¶i nhËn thËt râ: M×nh
lµ ng−êi chñ n−íc nhµ” (tr.52). Vµ ®· lµ ng−êi chñ, “th× ph¶i lµm trän
nghÜa vô cña ng−êi chñ. NghÜa vô ®ã lµ: CÇn kiÖm x©y dùng n−íc nhµ,
x©y dùng chñ nghÜa x· héi, nh»m môc ®Ých kh«ng ngõng n©ng cao ®êi
sèng vËt chÊt vµ v¨n hãa cña nh©n d©n, tr−íc hÕt lµ nh©n d©n lao ®éng”
(tr.52). Ng−êi cho r»ng: “Nh©n d©n ta ®oµn kÕt nhÊt trÝ, mäi ng−êi hiÓu râ
m×nh lµ ng−êi chñ n−íc nhµ vµ quyÕt t©m lµm trän nghÜa vô ng−êi chñ,
th× khã kh¨n g× chóng ta còng v−ît qua ®−îc, vµ chóng ta nhÊt ®Þnh sÏ
giµnh ®−îc th¾ng lîi nhiÒu h¬n n÷a vµ to lín h¬n n÷a” (tr.119). Ng−êi chØ
râ néi dung thùc hiÖn d©n chñ trong §¶ng, trong c¸c c¬ së kinh doanh,
trong hîp t¸c x·, trong c¸c lÜnh vùc ®êi sèng x· héi, chÝnh trÞ.
Néi dung cña tËp 13 ph¶n ¸nh nh÷ng quan ®iÓm cña Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh vÒ ®−êng lèi, ph−¬ng h−íng, b−íc ®i cña c¸ch m¹ng d©n téc
d©n chñ nh©n d©n ë miÒn Nam. Nh÷ng quan ®iÓm nµy chØ ®¹o c¸ch m¹ng
miÒn Nam t¹o ra søc m¹nh tæng hîp, gi÷ v÷ng thÕ tiÕn c«ng, më réng
phong trµo c¸ch m¹ng, ®¸nh b¹i chiÕn l−îc “ChiÕn tranh ®Æc biÖt” cña ®Õ
quèc Mü, tiÕn tíi gi¶i phãng miÒn Nam, hoµn thµnh c¸ch m¹ng d©n téc
d©n chñ nh©n d©n trªn c¶ n−íc.
C¸c t¸c phÈm trong tËp nµy thÓ hiÖn t− t−ëng vµ ho¹t ®éng cña Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh vÒ ®oµn kÕt quèc tÕ, kÕt hîp søc m¹nh d©n téc víi søc
m¹nh thêi ®¹i, t¨ng c−êng ®oµn kÕt gi÷a c¸c n−íc x· héi chñ nghÜa trªn
lËp tr−êng chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµ chñ nghÜa quèc tÕ v« s¶n, tiÕn tíi
h×nh thµnh mÆt trËn nh©n d©n thÕ giíi ñng hé nh©n d©n ta chèng ®Õ
quèc Mü x©m l−îc. C¸c t¸c phÈm cña Ng−êi trong thêi gian 1961 - 1962
®· lªn ¸n chÝnh s¸ch x©m l−îc vµ g©y chiÕn tranh cña chñ nghÜa ®Õ quèc,
®øng ®Çu lµ ®Õ quèc Mü, ñng hé c¸c phong trµo ®Êu tranh v× ®éc lËp d©n

XIV

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

téc, v× hßa b×nh, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi cña nh©n d©n thÕ giíi ®ang
diÔn ra m¹nh mÏ.
TËp 13, Hå ChÝ Minh toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø ba, bao gåm 203 t¸c
phÈm, trong ®ã cã 153 t¸c phÈm ®· ®−îc c«ng bè trong tËp 10, Hå ChÝ Minh
toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø hai vµ bæ sung 50 bµi míi s−u tÇm ®−îc. PhÇn
Phô lôc, ngoµi chó thÝch vµ b¶n chØ dÉn tªn ng−êi, cã 6 t¸c phÈm vµ Danh
môc c¸c lÖnh do Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ký trong thêi gian 1961 - 1962.
MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng, song lÇn xuÊt b¶n nµy kh«ng tr¸nh khái
thiÕu sãt, mong b¹n ®äc gãp ý ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc tèt h¬n.
Héi ®ång xuÊt b¶n
Hå ChÝ Minh toµn tËp lÇn thø ba

1

TH¬ mõng N¡M 1961
Mõng n¨m míi, mõng xu©n míi,
Mõng ViÖt Nam, mõng thÕ giíi,
§−êng lªn h¹nh phóc réng thªnh thªnh,
KÕ ho¹ch 5 n¨m thªm phÊn khëi.
Chóc miÒn B¾c h¨ng h¸i thi ®ua!
Chóc miÒn Nam ®oµn kÕt tiÕn tíi!
Chóc hßa b×nh thèng nhÊt thµnh c«ng!
Chóc chñ nghÜa x· héi th¾ng lîi!
Hå CHÝ MINH
B¸o Nh©n d©n, sè 2479,
ngµy 1-1-1961.

2

MéT Hîp T¸C X· G¦¥NG MÉU
§ã lµ hîp t¸c x· §¹i Phong (Qu¶ng B×nh)1).
Hîp t¸c nghÜa lµ c¸c x· viªn gãp søc ng−êi, søc cña l¹i råi ®ång
t©m nhÊt trÝ cïng lµm, cïng h−ëng, nh− anh em mét nhµ.
§· hµng ngh×n n¨m, ng−êi ta quen thãi lµm ¨n riªng lÎ, “®Ìn
nhµ ai, r¹ng nhµ nÊy” víi ®Çu ãc hÑp hßi, tù t− tù lîi.
Nay tiÕn lªn hîp t¸c x· lµm ¨n tËp thÓ, ®ã lµ mét sù biÕn ®æi
cùc kú to, cùc kú míi, cùc kú tèt. Cho nªn lóc ®Çu kh«ng tr¸nh khái
bì ngì vµ khã kh¨n.
NÕu x· viªn “ch©n ®øng trong, lßng ë ngoµi”, chØ ham lîi riªng
tr−íc m¾t, kh«ng thÊy lîi chung l©u dµi - th× kh«ng bao giê hÕt khã
kh¨n vµ hîp t¸c x· khã mµ ph¸t triÓn.
NÕu mäi x· viªn ®Òu thÊm nhuÇn tinh thÇn tËp thÓ, coi hîp
t¸c x· nh− nhµ m×nh, vµ thùc hiÖn khÈu hiÖu CÇn kiÖm x©y dùng
hîp t¸c x·, th× khã kh¨n g× còng v−ît qua vµ hîp t¸c x· nhÊt ®Þnh
ph¸t triÓn tèt.
Hîp t¸c x· §¹i Phong, khëi ®Çu chØ cã vµi chôc gia ®×nh ®ång
bµo miÒn Nam v−ît tuyÕn. Khi míi ®Õn, hä ch¼ng cã g× c¶; ruéng
v−ên, tiÒn b¹c, nhµ cöa ®Òu kh«ng. Nhê §¶ng vµ ChÝnh phñ gióp
cho mét sè vèn, hä ra søc vì hoang suèt ngµy suèt ®ªm.
Cuèi n¨m 1958, hîp t¸c x· x©y dùng víi 23 hé, 24 mÉu ruéng.
DÇn dÇn lªn 33 hé. Råi 44 hé.
_______________
1) Xem b¸o Nh©n d©n ngµy 9-1-1961 (TG).

Mét hîp t¸c x· g−¬ng mÉu

3

Do lµm ¨n ph¸t triÓn kh¸, n¨m 1959 §¹i Phong (giµu h¬n) hîp
nhÊt víi hîp t¸c x· §«ng T©y B¾c (nghÌo h¬n), thµnh 135 hé. Hä
ra søc vì hoang vµ më thªm nghÒ phô, kh¬i m−¬ng ®¾p ®Ëp vµ tÝch
tr÷ ph©n bãn. KÕt qu¶ ®Çu tiªn lµ:
38 hé thu ho¹ch 3 tÊn r−ìi ®Õn 4 tÊn r−ìi,
92 hé thu ho¹ch 1 tÊn ®Õn 3 tÊn,
5 hé thu ho¹ch Ýt h¬n, th× ®−îc bµ con gióp ®ì.
N¨m ngo¸i, §¹i Phong l¹i hîp nhÊt thªm ba hîp t¸c x· nhá vµ
t¸m tæ ®æi c«ng, céng tÊt c¶ lµ 455 hé, 1.113 mÉu ruéng.
N¨m nay, hä ®Þnh vì thªm 700 mÉu ®Êt, më thªm 10 nghÒ phô.
Hä dù tÝnh mçi ngµy c«ng sÏ ®−îc chia 11 c©n thãc; b×nh qu©n
mét n¨m mçi ®Çu ng−êi sÏ ®−îc 549 c©n thãc, 10 c©n c¸, 18 c©n
thÞt... Kh¸ thËt!
Trong kho¶ng ba n¨m, tõ mét hîp t¸c x· 23 hé nghÌo khã ph¸t
triÓn ®Õn 455 hé sinh ho¹t ngang víi møc sèng cña trung n«ng vµ
®ang cã ®µ tiÕn lªn n÷a. Cã kÕt qu¶ ®ã lµ v×: Hä tin t−ëng v÷ng
ch¾c vµo sù l·nh ®¹o cña §¶ng. Hä kh«ng sî khã sî khæ, hä khÐo tæ
chøc, hä ®oµn kÕt chÆt chÏ, hä quyÕt t©m phÊn ®Êu ®Ó tiÕn lªn.
T.L.
B¸o Nh©n d©n, sè 2489,
ngµy 11-1-1961.

4

NãI CHUYÖN VíI §¹I BIÓU VIÖT KIÒU
ë T¢N THÕ GIíI míi VÒ N¦íC
Tr−íc hÕt, t«i thay mÆt §¶ng, ChÝnh phñ, hoan nghªnh kiÒu
bµo ®· b×nh yªn vÒ tíi Tæ quèc.
KiÒu bµo rÊt tèt. Tuy ë ®Êt kh¸ch quª ng−êi, nh−ng lu«n lu«n
h−íng vÒ Tæ quèc. Lóc kiÒu bµo ra ®i, n−íc ta lµ thuéc ®Þa cña T©y,
nh©n d©n ta ph¶i lµm n« lÖ. Nay kiÒu bµo trë vÒ, cã nhiÒu c¸i kh¸c
h¼n. N−íc ta ®· ®éc lËp, d©n ta ®· ®−îc tù do, kh«ng ph¶i lµm n«
lÖ n÷a.
Tr−íc kia d©n cµy ch¼ng nh÷ng lµm n« lÖ cho T©y, mµ cßn lµm
n« lÖ cho ®Þa chñ phong kiÕn. Nay ruéng ®Êt ®· vÒ d©n cµy, kh«ng
cßn T©y, kh«ng cßn ®Þa chñ n÷a.
Lóc kiÒu bµo ra ®i th× H¶i Phßng, S¸u kho, Nhµ m¸y xim¨ng,
má than Hång Gai, v.v. lµ cña thùc d©n Ph¸p. B©y giê tÊt c¶ lµ cña
nh©n d©n ta, cña anh em thî thuyÒn. Tr−íc kia T©y, vua quan, tõ
tæng ®èc ®Õn lý tr−ëng lµm chñ, ¸p bøc bãc lét ®ång bµo ta. B©y giê
nh©n d©n ta lµm chñ, c¸c ch¸u bÐ còng lµm chñ, cïng nhau x©y
dùng n−íc nhµ.
Khi kiÒu bµo ra ®i, T©y kh«ng cho d©n ta häc hµnh. B©y giê
trong 100 ng−êi th× h¬n 95 ng−êi biÕt ch÷.
Nhê sù cè g¾ng cña toµn thÓ nh©n d©n ta, vµ nhê c¸c n−íc anh
em hÕt lßng gióp ®ì, nhÊt lµ Liªn X« vµ Trung Quèc, ngµy nay
chóng ta ®· x©y dùng ®−îc h¬n 150 nhµ m¸y. Nãi tãm l¹i, b©y giê
§¶ng, ChÝnh phñ vµ nh©n d©n ta ®ang x©y dùng chñ nghÜa x· héi.

Nãi chuyÖn víi ®¹i biÓu viÖt kiÒu...

5

X· héi chñ nghÜa lµ g×?
X· héi chñ nghÜa lµ ai còng ®−îc lµm viÖc, ®−îc ¨n no mÆc Êm,
®−îc häc hµnh, ng−êi giµ yÕu th× ®−îc gióp ®ì, c¸c ch¸u bÐ th× ®−îc
s¨n sãc. Nãi tãm l¹i, x· héi chñ nghÜa lµ sung s−íng Êm no.
Nh−ng, x· héi chñ nghÜa kh«ng ph¶i tõ trªn trêi r¬i xuèng, mµ
ph¶i do chóng ta x©y dùng nªn. Kh«ng ph¶i nãi x· héi chñ nghÜa,
nãi sung s−íng lµ cã x· héi chñ nghÜa ngay, lµ ®−îc sung s−íng
ngay. VÝ dô: Muèn ¨n qu¶ th× ph¶i trång c©y, ph¶i ra søc cuèc xíi,
chÞu khã vun bãn hµng ngµy, Ýt ra còng 3, 4 n¨m míi cã qu¶ ¨n.
Cho nªn muèn cã x· héi chñ nghÜa, muèn ®−îc sung s−íng Êm
no, chóng ta ph¶i thi ®ua lao ®éng, ph¶i chÞu khã nhäc trong m−¬i
l¨m n¨m lóc Êy míi ®−îc ¨n ngon mÆc ®Ñp.
Khi tr−íc, ruéng ë miÒn B¾c mçi hÐcta chØ gÆt ®−îc kho¶ng
1 tÊn, nay ®· gÆt ®−îc trªn 2 tÊn. Nh− vËy vÉn ch−a ®ñ. Ta ph¶i
lµm cho mçi hÐcta gÆt ®−îc tõ 2 tÊn r−ìi ®Õn 3 tÊn vµ h¬n n÷a.
V× vËy, ph¶i ra søc ®¾p ®ª phßng lôt, ®µo m−¬ng ®¾p ®Ëp lÊy
n−íc, ph¶i bãn nhiÒu ph©n, lµm cho mçi mïa gÆt ®−îc ngµy
cµng nhiÒu thªm.
Trong nhµ m¸y còng vËy, §¶ng vµ ChÝnh phñ muèn tr¶ l−¬ng
cho c«ng nh©n th× ph¶i cã tiÒn. Hµng hãa lµm ra, ®em b¸n lÊy tiÒn,
mét phÇn tr¶ l−¬ng cho c«ng nh©n. Sè cßn l¹i ®em më mang lµm
thªm nhiÒu nhµ m¸y n÷a. Cµng nhiÒu nhµ m¸y, s¶n xuÊt cµng
t¨ng lªn. Lóc ®ã ®êi sèng cña nh©n d©n ta míi sung s−íng ®−îc.
C¸c cô vµ bµ con ®Òu biÕt n−íc ta giµu cã, cã rÊt nhiÒu má
than, má ch×, má kÏm, v.v.. §Êt ruéng cña ta kh«ng tèt l¾m nh−ng
còng kh«ng xÊu.
Tr¶i qua 5 n¨m ChiÕn tranh thÕ giíi lÇn thø nhÊt1, 5 n¨m
ChiÕn tranh thÕ giíi lÇn thø hai2, l¹i 8, 9 n¨m kh¸ng chiÕn, n−íc
ta bÞ Ph¸p, NhËt ph¸ ph¸ch v¬ vÐt; nh©n d©n ta bÞ chóng ¸p bøc,
bãc lét, giÕt h¹i. Do ®ã n−íc ta, d©n ta nghÌo ®i. N¨m 1945 cã ®Õn
h¬n 2 triÖu ng−êi chÕt ®ãi. Cho nªn ®Õn nay chóng ta cµng ph¶i
vui vÎ, chÞu khã nhäc ®Ó x©y dùng x· héi chñ nghÜa.

6

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

Sau 6 n¨m hßa b×nh ta ®· x©y dùng ®−îc nhiÒu nhµ m¸y,
nhiÒu tr−êng häc, nhiÒu nhµ th−¬ng... §¶ng vµ ChÝnh phñ ®· chia
ruéng ®Êt cho d©n cµy. Tõ chç lµm ¨n riªng lÎ kh«ng cã lîi, bµ con
n«ng d©n ®· tæ chøc hîp t¸c x·, lµm ¨n tËp thÓ, ®oµn kÕt gióp ®ì
lÉn nhau cïng lµm cïng h−ëng.
N−íc ta giµu cã, ®ång bµo ta cÇn cï, siªng n¨ng; ta l¹i ®−îc c¸c
n−íc anh em gióp ®ì, cho nªn tuy ta gÆp nhiÒu khã kh¨n nh−ng
chóng ta cã nhiÒu kh¶ n¨ng, nhÊt ®Þnh chóng ta v−ît ®−îc khã
kh¨n vµ x©y dùng th¾ng lîi x· héi chñ nghÜa. Cã khã kh¨n chí nªn
n¶n chÝ v× ngµy nay ®Êt n−íc lµ cña ta, chÝnh quyÒn lµ cña ta, cho
nªn ta ph¶i chÞu khã nhäc ®Ó x©y dùng ®−îc x· héi chñ nghÜa,
mang l¹i Êm no h¹nh phóc cho tÊt c¶ mäi ng−êi.
KiÒu bµo ta tr−íc khi ra ®i, ë trong n−íc ph¶i lµm t«i tí cho
T©y, cho ®Þa chñ. Ra n−íc ngoµi kiÒu bµo vÉn ph¶i lµm n« lÖ. B©y
giê trë vÒ, kiÒu bµo kh«ng lµm n« lÖ cho ai hÕt mµ lµm chñ n−íc
nhµ. §· lµ chñ, th× c¸i g× còng ph¶i ch¨m lo, kh«ng qu¶n khã nhäc,
ph¶i mét lßng ®oµn kÕt ra søc lµm viÖc vµ cÇn kiÖm, cïng toµn thÓ
®ång bµo x©y dùng x· héi chñ nghÜa, x©y dùng n−íc nhµ.
MiÒn Nam ta hiÖn nay cßn ë d−íi ¸ch ®Õ quèc Mü vµ bän ViÖt
gian Ng« §×nh DiÖm. Chóng giÕt h¹i ®ång bµo rÊt nhiÒu, thËm chÝ
chóng cßn nÐm bom tµn ph¸ lµng m¹c cña ®ång bµo.
Chóng ta x©y dùng miÒn B¾c lªn x· héi chñ nghÜa còng lµ gióp
søc ®ång bµo miÒn Nam ®Êu tranh chèng Mü - DiÖm, lµm cho n−íc
nhµ thèng nhÊt. §ã lµ tr¸ch nhiÖm cña toµn d©n ta, nhÊt lµ tr¸ch
nhiÖm cña thanh niªn. Ngµy nay thanh niªn ta ë nhµ m¸y, ë n«ng
th«n ®Òu xung phong ®i ®Çu trong mäi viÖc.
KiÒu bµo ë n−íc ngoµi míi vÒ, thÊy c¸i g× còng míi l¹. Kh«ng
cßn thÊy “«ng T©y”, kh«ng cßn thÊy “«ng quan, «ng sÕp” n÷a, b©y
giê ai còng lµ ®ång chÝ hÕt.
T«i tin ch¾c r»ng kiÒu bµo sÏ quen dÇn. Tr−íc hÕt ph¶i ®oµn
kÕt víi nhau, th−¬ng yªu, gióp ®ì nhau nh− anh em mét nhµ. Mäi
ng−êi ®Òu cè g¾ng ®em søc lùc vµ tµi n¨ng cña m×nh gãp phÇn x©y

Nãi chuyÖn víi ®¹i biÓu viÖt kiÒu...

7

dùng x· héi chñ nghÜa ë miÒn B¾c thµnh c«ng, gãp søc cïng ®ång
bµo miÒn Nam ®Êu tranh thèng nhÊt Tæ quèc. T«i tin ch¾c r»ng
kiÒu bµo lµm ®−îc, v× kiÒu bµo cè g¾ng vµ cã ®ång bµo gióp ®ì,
nhÊt ®Þnh kiÒu bµo sÏ lµm ®−îc.
Nãi ngµy 14-1-1961.
Tµi liÖu l−u t¹i
B¶o tµng Hå ChÝ Minh.

8

Th− KHEN TØNH hßa B×NH,
TØNH MIÒN NóI §ÇU TI£N xãa XONG N¹N Mï CH÷
Th©n ¸i göi ®ång bµo vµ c¸n bé tØnh Hßa B×nh,
T«i rÊt vui lßng thay mÆt Trung −¬ng §¶ng vµ ChÝnh phñ göi lêi
khen ngîi tØnh nhµ, lµ tØnh miÒn nói ®Çu tiªn ®· xãa xong n¹n mï ch÷.
Tr−íc ®©y, d